Cześć! Tu Eugeniusz. Trzymasz w ręku kostkę z Uran. Te same liczby, które na niej widzisz, masz niżej - i jeszcze trochę więcej. ⚛
⚛ Układ okresowy
Uran U
metal · Uranium
- Grupa
- 3
- Okres
- 7
- Blok
- f
- Stan w temp. pokojowej
- ciało stałe
- Gęstość
- 18,97 g/cm³
- Temperatura topnienia
- 1132,4 °C
- Temperatura wrzenia
- 3818,0 °C
📜 Jak to odkryto
Historia odkrycia
1789
Odkrywca
Klaproth
Uran został odkryty w 1789 roku przez niemieckiego chemika Martina Klaprotha. Pierwiastek ten otrzymał swoją nazwę na cześć planety Uran, która została odkryta zaledwie kilka lat wcześniej. W XIX wieku naukowcy zrozumieli, że uran jest radioaktywny, a w XX wieku zaczęto go wykorzystywać do produkcji energii jądrowej.
⚛ W środku atomu
Jak zbudowany jest atom
Atom uranu składa się z 92 protonów, 146 neutronów i 92 elektronów. Uran jest pierwiastkiem chemicznym o symbolu U i liczbie atomowej 92. Jest to radioaktywny metal, który należy do aktynowców, grupy pierwiastków chemicznych.
⚛ Elektrony na powłokach
Elektrony nie leżą na kupce - krążą wokół jądra w warstwach, które nazywamy powłokami. Policz kropki.
- 1 2
- 2 8
- 3 18
- 4 32
- 5 21
- 6 9
- 7 2
Razem 92 elektronów - tyle samo, ile protonów w jądrze. Dlatego atom jest obojętny elektrycznie. Ostatnia powłoka (2) decyduje o tym, z czym pierwiastek się łączy.
Zapis skrótowy
[Rn] 5f³ 6d¹ 7s²
🔨 Do czego służy
Gdzie go spotkasz
Uran, pomimo swojej radioaktywności, ma wiele zastosowań. Oto kilka przykładów:
-
Energia
Uran jest powszechnie wykorzystywany jako paliwo w reaktorach jądrowych. Jest to możliwe dzięki jego zdolności do przechwytywania neutronów i przekształcania ich w inny pierwiastek, który może ulegać rozszczepieniu. -
Nauka
Uran jest badany w naukach jądrowych i ma w nich wiele zastosowań.
Uran to pierwiastek o ogromnym znaczeniu dla nauki i przemysłu. Pamiętaj jednak, młody odkrywco, że uran jest radioaktywny i może być niebezpieczny, więc zawsze należy obchodzić się z nim z ostrożnością.
✨ Czy wiesz, że…
-
1
Uran jest bardzo gęsty (w małej objętości mieści się dużo materii). Kostka o boku 1 cm waży aż 19 gramów, czyli 19 razy więcej niż taka sama kostka wody i więcej niż kawałek ołowiu tej samej wielkości. Dlatego mały kawałek uranu w dłoni wydaje się zaskakująco ciężki.
-
2
W wodzie morskiej jest rozpuszczony uran - w każdym litrze zaledwie około 3 mikrogramy (milionowe części grama). Ale oceany są tak ogromne, że łącznie kryją około 4,5 miliarda ton uranu, czyli kilkaset razy więcej niż wszystkie znane złoża na lądzie (ok. 8 milionów ton). Wydobycie go z wody jest jednak nieopłacalne.
-
3
Uran-238 (najczęstsza odmiana uranu) rozpada się wyjątkowo powoli. Jego okres półtrwania, czyli czas, po którym rozpada się połowa atomów, to aż 4,5 miliarda lat - prawie tyle, ile liczy sobie Ziemia. Z uranu obecnego przy narodzinach naszej planety rozpadła się dopiero mniej więcej połowa.
-
4
Wnętrze Ziemi jest gorące między innymi dzięki uranowi. Gdy jego atomy się rozpadają (rozpad promieniotwórczy), wydzielają ciepło. W całej Ziemi to około 20 bilionów watów, a mniej więcej 40% tej mocy daje sam uran-238. To ciepło pomaga rozgrzewać skały głęboko pod nami.
-
5
Prawie 2 miliardy lat temu w dzisiejszym Gabonie (Afryka) w bogatym złożu uranu sama ruszyła reakcja jądrowa, czyli naturalny reaktor. Było to możliwe, bo uranu-235 (odmiany, która się rozszczepia) było wtedy w rudzie znacznie więcej niż dziś. Natura zbudowała reaktor na długo przed ludźmi.
🧭 Gdzie jesteś
Cała tablica
Dotknij dowolnego pierwiastka, żeby go poznać. Twój jest podkreślony.