Cześć! Tu Eugeniusz. Trzymasz w ręku kostkę z Arsen. Te same liczby, które na niej widzisz, masz niżej - i jeszcze trochę więcej. ⚛
⚛ Układ okresowy
Arsen As
niemetal/półmetal · Arsenic
- Grupa
- 15
- Okres
- 4
- Blok
- p
- Stan w temp. pokojowej
- ciało stałe
- Gęstość
- 5,72 g/cm³
- Temperatura topnienia
- 613,0 °C
- Temperatura wrzenia
- 613,0 °C
📜 Jak to odkryto
Historia odkrycia
ca. 1250
Odkrywca
Albert Wielki
Choć arsen był znany już w starożytności, został oficjalnie sklasyfikowany jako pierwiastek przez niemieckiego chemika Alberta Magnusa dopiero w 1250 roku. Pochodzi od greckiego słowa „arsenikon”, co oznacza „silny” lub „męski”.
⚛ W środku atomu
Jak zbudowany jest atom
Arsen jest zbudowany z 33 protonami w jądrze i średnio 42 neutronami. Wokół jądra krąży 33 elektronów, tworząc pięć powłok energetycznych. To czyni arsen jednym z najbardziej złożonych pierwiastków, które odkryliśmy do tej pory.
⚛ Elektrony na powłokach
Elektrony nie leżą na kupce - krążą wokół jądra w warstwach, które nazywamy powłokami. Policz kropki.
- 1 2
- 2 8
- 3 18
- 4 5
Razem 33 elektronów - tyle samo, ile protonów w jądrze. Dlatego atom jest obojętny elektrycznie. Ostatnia powłoka (5) decyduje o tym, z czym pierwiastek się łączy.
Zapis skrótowy
[Ar] 3d¹⁰ 4s² 4p³
🔨 Do czego służy
Gdzie go spotkasz
Mimo że arsen jest najbardziej znany ze swojej toksyczności, ma też wiele innych zastosowań. Oto kilka przykładów:
-
Elektronika
Arsen jest kluczowym składnikiem arsenku galu, który jest używany w produkcji diod, tranzystorów i laserów. -
Leczenie chorób
W przeszłości arsen był często używany w medycynie, zarówno jako lek, jak i trucizna. Współcześnie jest używany tylko w bardzo specyficznych, kontrolowanych sytuacjach. -
Ochrona drewna
Arsen był tradycyjnie używany do produkcji środków ochrony drewna.
Arsen to pierwiastek pełen tajemnic i sprzeczności. Pamiętaj, że wiedza jest kluczem do zrozumienia i szacunku dla wszystkich aspektów naszego niezwykłego wszechświata. Czekają na Ciebie dalsze odkrycia!
✨ Czy wiesz, że…
-
1
Na Dolnym Śląsku płynie rzeka Trująca. Geografowie z Uniwersytetu Wrocławskiego wykryli w niej arsen w stężeniu ok. 100 razy wyższym od normy WHO dla wody pitnej - wymywany z hałd i osadników (odpadów) po kopalni złota i arsenu w Złotym Stoku. Jego ładunek dobowy u ujścia do zbiornika na Nysie Kłodzkiej to ponad 8 kg.
-
2
Arsenu nie da się stopić w garnku: pod zwykłym ciśnieniem ogrzany do ok. 615 °C sublimuje, czyli przechodzi ze stanu stałego wprost w gaz, z pominięciem stanu ciekłego. Ciekły arsen pojawia się dopiero pod ciśnieniem ok. 36 atmosfer (36 razy większym od atmosferycznego) - topi się wtedy w temperaturze ok. 817 °C.
-
3
Realgar to czerwony minerał arsenu, który nie znosi światła: gdy długo leży w jasnym miejscu, rozsypuje się w żółtopomarańczowy proszek, czyli pararealgar. W Polsce znaleziono go w Bieszczadach, a na Śląsku powstał w zwałach (górach odpadów) kopalni Orzeł Biały podczas długotrwałego pożaru.
-
4
Ryba morska ma w sobie arsen, a mimo to jest bezpieczna. Od 75 do 95 procent tego arsenu to arsenobetaina, czyli forma organiczna (arsen połączony z węglem), którą organizm wydala z moczem prawie niezmienioną. Groźny jest arsen nieorganiczny, na przykład rozpuszczony w wodzie ze studni.
-
5
Kostka arsenu błyszczy jak metal, ale arsen to półmetal (coś między metalem a niemetalem) i nie jest kowalny: pod młotkiem nie rozpłaszcza się w blaszkę, tylko pęka. Twardość 3,5 w skali Mohsa oznacza, że zadraśnie go ostrze noża. Powierzchnia kostki z czasem matowieje w kontakcie z powietrzem.
🧭 Gdzie jesteś
Cała tablica
Dotknij dowolnego pierwiastka, żeby go poznać. Twój jest podkreślony.