Cześć! Tu Eugeniusz. Trzymasz w ręku kostkę z Nobel. Te same liczby, które na niej widzisz, masz niżej - i jeszcze trochę więcej. ⚛

⚛ Układ okresowy

Nobel No

metal · Nobelium

₁₀₂No

Nobel

259,10 1,3

Grupa: 3
Okres: 7
Blok: f
Stan w temp. pokojowej: ciało stałe

📜 Jak to odkryto

Historia odkrycia

1958

Odkrywca

Seaborg

Nobel został odkryty w 1957 roku przez zespół naukowców z Argonne National Laboratory,(prowadzony przez Alberta Ghiorso). Pierwiastek ten otrzymał swoją nazwę na cześć słynnego szwedzkiego wynalazcy i przemysłowca, Alfreda Nobla.

⚛ W środku atomu

Jak zbudowany jest atom

Atom nobla składa się z 102 protonów, 157 neutronów i 102 elektronów. Nobel jest pierwiastkiem chemicznym o symbolu No i liczbie atomowej 102. Jest to radioaktywny metal, który należy do aktynowców, grupy pierwiastków chemicznych.

⚛ Elektrony na powłokach

Elektrony nie leżą na kupce - krążą wokół jądra w warstwach, które nazywamy powłokami. Policz kropki.

1 2
2 8
3 18
4 32
5 32
6 8
7 2

Razem 102 elektronów - tyle samo, ile protonów w jądrze. Dlatego atom jest obojętny elektrycznie. Ostatnia powłoka (2) decyduje o tym, z czym pierwiastek się łączy.

Zapis skrótowy [Rn] 5f¹⁴ 7s²

🔨 Do czego służy

Gdzie go spotkasz

Ze względu na swoją wysoką radioaktywność i krótki czas połowicznego rozpadu, nobel nie ma obecnie znanych zastosowań poza badaniami naukowymi. Jego własności są jednak badane w nadziei na odkrycie potencjalnych zastosowań.

Nobel to pierwiastek o dużym znaczeniu dla nauki. Pamiętaj jednak, młody badaczu, że nobel jest radioaktywny i może być niebezpieczny, więc zawsze należy obchodzić się z nim z ostrożnością.

✨ Czy wiesz, że…

1
Nobel jest odmieńcem wśród aktynowców (ciężkich pierwiastków z dołu układu okresowego). Jako jedyny z nich najchętniej oddaje tylko 2 elektrony (stopień utlenienia +2), więc jego jon w wodzie zachowuje się nie jak inne aktynowce, ale jak wapń czy bar - metale ziem alkalicznych.
2
Nobel dosłownie znika w oczach. Nawet jego najtrwalszy izotop (odmiana atomu), nobel-259, ma okres półtrwania tylko około 58 minut - to czas, po którym rozpada się połowa atomów. Zrób świeżą porcję, a już za niespełna godzinę zostanie z niej połowa.
3
Nikt nigdy nie zobaczył ani nie zważył noblu. W akceleratorze (maszynie rozpędzającej jądra atomów) powstaje po kilka atomów naraz - w jednym eksperymencie zebrano około 1200 atomów. To o wiele za mało, by cokolwiek dostrzec, więc chemicy badają nobel po jednym atomie.
4
Noblu nie znajdziesz nigdzie w przyrodzie - ani w skałach, ani w morzu, ani w żadnej kopalni. To pierwiastek syntetyczny (sztuczny): pojawia się tylko wtedy, gdy ludzie sami go tworzą, zderzając w akceleratorze jądra lżejszych pierwiastków. Poza laboratorium nie istnieje.
5
Dopiero w 2025 roku naukowcy z laboratorium w Berkeley (USA) po raz pierwszy przyłapali atomy noblu, jak łączą się w cząsteczki - chwytały wodę i azot z otoczenia. To najcięższy pierwiastek, dla którego udało się bezpośrednio rozpoznać związek chemiczny.

← poprzedni 101. Mendelew następny → 103. Lorens

🧭 Gdzie jesteś

Cała tablica

Dotknij dowolnego pierwiastka, żeby go poznać. Twój jest podkreślony.

1 H 2 He 3 Li 4 Be 5 B 6 C 7 N 8 O 9 F 10 Ne 11 Na 12 Mg 13 Al 14 Si 15 P 16 S 17 Cl 18 Ar 19 K 20 Ca 21 Sc 22 Ti 23 V 24 Cr 25 Mn 26 Fe 27 Co 28 Ni 29 Cu 30 Zn 31 Ga 32 Ge 33 As 34 Se 35 Br 36 Kr 37 Rb 38 Sr 39 Y 40 Zr 41 Nb 42 Mo 43 Tc 44 Ru 45 Rh 46 Pd 47 Ag 48 Cd 49 In 50 Sn 51 Sb 52 Te 53 I 54 Xe 55 Cs 56 Ba 57 La 58 Ce 59 Pr 60 Nd 61 Pm 62 Sm 63 Eu 64 Gd 65 Tb 66 Dy 67 Ho 68 Er 69 Tm 70 Yb 71 Lu 72 Hf 73 Ta 74 W 75 Re 76 Os 77 Ir 78 Pt 79 Au 80 Hg 81 Tl 82 Pb 83 Bi 84 Po 85 At 86 Rn 87 Fr 88 Ra 89 Ac 90 Th 91 Pa 92 U 93 Np 94 Pu 95 Am 96 Cm 97 Bk 98 Cf 99 Es 100 Fm 101 Md 102 No 103 Lr 104 Rf 105 Db 106 Sg 107 Bh 108 Hs 109 Mt 110 Ds 111 Rg 112 Cn 113 Nh 114 Fl 115 Mc 116 Lv 117 Ts 118 Og