Cześć! Tu Eugeniusz. Trzymasz w ręku kostkę z Aktyn. Te same liczby, które na niej widzisz, masz niżej - i jeszcze trochę więcej. ⚛
⚛ Układ okresowy
Aktyn Ac
metal · Actinium
- Grupa
- 3
- Okres
- 7
- Blok
- f
- Stan w temp. pokojowej
- ciało stałe
- Gęstość
- 10,07 g/cm³
- Temperatura topnienia
- 1047,0 °C
- Temperatura wrzenia
- 3197,0 °C
📜 Jak to odkryto
Historia odkrycia
1899
Odkrywca
Debierne
Aktyn został odkryty w 1899 roku przez niemieckiego chemika F. O. Giesel. Jest to bardzo rzadki i silnie radioaktywny pierwiastek, który jest jednym z najciekawszych elementów do badania dla naukowców.
⚛ W środku atomu
Jak zbudowany jest atom
Atom aktynu składa się z 89 protonów, 138 neutronów i 89 elektronów. Aktyn jest pierwiastkiem chemicznym o symbolu Ac i liczbie atomowej 89. Ten radioaktywny metal przejściowy jest niezwykle rzadki i trudny do pozyskania.
⚛ Elektrony na powłokach
Elektrony nie leżą na kupce - krążą wokół jądra w warstwach, które nazywamy powłokami. Policz kropki.
- 1 2
- 2 8
- 3 18
- 4 32
- 5 18
- 6 9
- 7 2
Razem 89 elektronów - tyle samo, ile protonów w jądrze. Dlatego atom jest obojętny elektrycznie. Ostatnia powłoka (2) decyduje o tym, z czym pierwiastek się łączy.
Zapis skrótowy
[Rn] 6d¹ 7s²
🔨 Do czego służy
Gdzie go spotkasz
Ze względu na swoją silną radioaktywność i rzadkość, aktyn ma bardzo ograniczone zastosowania. Oto kilka przykładów:
-
Nauka
Ze względu na swoją unikalną naturę, aktyn jest badany w naukach jądrowych i jest używany jako źródło neutronów. -
Medycyna
W pewnych okolicznościach, izotopy aktynu mogą być wykorzystywane w radioterapii.
Aktyn jest niezwykłym pierwiastkiem, który przyciąga uwagę naukowców na całym świecie. Pamiętaj jednak, młody badaczu, aktyn jest silnie radioaktywny i może być niebezpieczny, więc zawsze należy obchodzić się z nim z ostrożnością.
✨ Czy wiesz, że…
-
1
Aktyn świeci w ciemności bladoniebiesko, ale blask daje nie sam metal, tylko powietrze wokół niego. Silne promieniowanie wzbudza i jonizuje (usuwa elektrony) cząsteczki powietrza - głównie azotu, nie tlenu - a te, wracając do stanu podstawowego, oddają energię jako błękit. W próżni, bez powietrza, aktyn by nie świecił.
-
2
Aktyn należy do najsilniej promieniotwórczych pierwiastków. Jego naturalny izotop (odmiana pierwiastka) aktyn-227 promieniuje (w przeliczeniu na gram) około 70 razy mocniej niż rad - pierwiastek Marii Skłodowskiej-Curie. To skutek krótkiego czasu połowicznego rozpadu: ~22 lata wobec ~1600 lat radu.
-
3
Aktyn to jeden z najrzadszych pierwiastków w przyrodzie. Na tonę uranu zawartego w rudzie przypada zaledwie około 0,2 mg aktynu - tyle co ledwie widoczny pyłek. Dlatego zamiast żmudnie wydzielać go ze skały, łatwiej wytworzyć go sztucznie w reaktorze, napromieniowując rad-226 neutronami.
-
4
Aktyn zachowuje się chemicznie prawie tak samo jak lantan, pierwiastek o znacznie lżejszym atomie. Są tak podobne, że rozdzielenie ich w rudzie jest bardzo trudne. Chemicy używają tego na odwrót: dodają sole lantanu jako nośnik, żeby zebrać z roztworu rozproszone atomy aktynu.
-
5
Najważniejszym naturalnym izotopem (odmianą) aktynu jest aktyn-227, produkt szeregu rozpadu uranu-235. Jego czas połowicznego rozpadu to ok. 21,8 roku, więc po tym czasie połowa atomów zamienia się w inne pierwiastki. Śladowo występuje też aktyn-228 z szeregu torowego. Dlatego aktyn nie gromadzi się w skałach na stałe.
🧭 Gdzie jesteś
Cała tablica
Dotknij dowolnego pierwiastka, żeby go poznać. Twój jest podkreślony.