Cześć! Tu Eugeniusz. Trzymasz w ręku kostkę z Iterb. Te same liczby, które na niej widzisz, masz niżej - i jeszcze trochę więcej. ⚛
⚛ Układ okresowy
Iterb Yb
metal · Ytterbium
- Grupa
- 3
- Okres
- 6
- Blok
- f
- Stan w temp. pokojowej
- ciało stałe
- Gęstość
- 6,97 g/cm³
- Temperatura topnienia
- 824,0 °C
- Temperatura wrzenia
- 1193,0 °C
📜 Jak to odkryto
Historia odkrycia
1878
Odkrywca
de Marignac
Iterb został odkryty w 1878 roku przez szwedzkiego chemika i mineraloga Jean-Charlesa Galissarda de Marignac. Marignac prowadził badania nad minerałami ziem rzadkich i podczas analizy minerału gadolinitu, odkrył nowy pierwiastek, który nazwał iterbem.
⚛ W środku atomu
Jak zbudowany jest atom
Atom iterbu składa się z 70 protonów i 103 neutronów, które tworzą jądro atomowe. Wokół jądra krąży 70 elektronów. Iterb jest elementem lantanowym, należącym do grupy pierwiastków lantanowców.
⚛ Elektrony na powłokach
Elektrony nie leżą na kupce - krążą wokół jądra w warstwach, które nazywamy powłokami. Policz kropki.
- 1 2
- 2 8
- 3 18
- 4 32
- 5 8
- 6 2
Razem 70 elektronów - tyle samo, ile protonów w jądrze. Dlatego atom jest obojętny elektrycznie. Ostatnia powłoka (2) decyduje o tym, z czym pierwiastek się łączy.
Zapis skrótowy
[Xe] 4f¹⁴ 6s²
🔨 Do czego służy
Gdzie go spotkasz
Iterb ma różnorodne zastosowanie w różnych dziedzinach. Oto kilka przykładów:
-
Zegarki atomowe
Iterb jest wykorzystywany w zegarkach atomowych do stabilizacji i precyzyjnego mierzenia czasu. -
Badania naukowe
Iterb jest używany w badaniach naukowych, szczególnie w dziedzinach fizyki jądrowej, spektroskopii i technologii kwantowych. -
Lasery
Związki iterbu są stosowane w produkcji niektórych rodzajów laserów, które znajdują zastosowanie w medycynie, telekomunikacji i naukach ścisłych. -
Terapia promieniowaniem
Izotop iterbu-169 znajduje zastosowanie w terapii promieniowaniem, zwłaszcza w leczeniu nowotworów. -
Analiza chemiczna
Iterb jest wykorzystywany w analizie chemicznej, w tym w spektroskopii emisyjnej i absorpcyjnej.
Iterb to fascynujący pierwiastek o unikalnych właściwościach. Zachęcam cię do dalszego zgłębiania wiedzy o iterbie i kontynuowania swojej pasji odkrywania świata nauki!
✨ Czy wiesz, że…
-
1
Iterb to zaskakująco lekki metal. Centymetrowy sześcian iterbu ma masę około 7 g, a taki sam sześcian jego sąsiadów z układu okresowego, tulu i lutetu, aż 9,3 g i 9,8 g. Iterb ma więc znacznie mniejszą gęstość, a jego kostka jest lżejsza nawet od takiej samej kostki żelaza.
-
2
Iterb ma najmniejszy zakres stanu ciekłego ze wszystkich metali. Topi się w 824 °C, a wrze już przy 1196 °C, więc cieczą pozostaje w przedziale zaledwie 372 °C. U żelaza to ponad 1200 °C. Iterb ma więc bardzo wąskie okno temperatur, w którym jest cieczą.
-
3
Iterb potrafi zmienić się z metalu w półprzewodnik (materiał gorzej przewodzący prąd niż metal). Wystarczy ścisnąć go ciśnieniem około 16 tysięcy atmosfer, czyli 16 tysięcy razy mocniej, niż napiera na nas powietrze. Pod takim naciskiem opór elektryczny iterbu najpierw rośnie, zamiast maleć.
-
4
Świeżo przecięty iterb jest srebrzysty, ale na powietrzu powoli matowieje i nabiera złotobrązowej barwy, bo reaguje z tlenem. Reaguje też z wodą: wolno z zimną, szybciej z gorącą, tworząc wodorotlenek iterbu i wydzielając wodór. Dlatego czysty metal przechowuje się szczelnie zamknięty.
-
5
Iterb jest tak miękki, że zarysujesz go paznokciem. W skali Mohsa (skali twardości od 1 - talk, do 10 - diament) ma zaledwie 1,5, a ludzki paznokieć około 2,5. Jest przy tym kowalny (daje się kuć i wyginać bez pękania) i ciągliwy (daje się ciągnąć w drut), podobnie jak ołów o zbliżonej twardości.
🧭 Gdzie jesteś
Cała tablica
Dotknij dowolnego pierwiastka, żeby go poznać. Twój jest podkreślony.