Cześć! Tu Eugeniusz. Trzymasz w ręku kostkę z Osm. Te same liczby, które na niej widzisz, masz niżej - i jeszcze trochę więcej. ⚛
⚛ Układ okresowy
Osm Os
metal · Osmium
- Grupa
- 8
- Okres
- 6
- Blok
- d
- Stan w temp. pokojowej
- ciało stałe
- Gęstość
- 22,61 g/cm³
- Temperatura topnienia
- 3045,0 °C
- Temperatura wrzenia
- 5027,0 °C
📜 Jak to odkryto
Historia odkrycia
1803
Odkrywcy
Tennant i Wollastone
Osm został odkryty w 1803 roku przez angielskiego chemika Smithsona Tennanta podczas analizy minerałów platyny. Nazwa „osm” pochodzi od greckiego słowa „osme”, które oznacza „zapach”. Tennant nadał mu tę nazwę ze względu na nieprzyjemny zapach, jaki wydzielał osmowy tlenek.
⚛ W środku atomu
Jak zbudowany jest atom
Atom osmu ma złożoną budowę, składającą się z 76 protonów, 114 neutronów i 76 elektronów. Jest to jeden z cięższych pierwiastków występujących w naturze. Osm należy do grupy metali przejściowych i ma wiele interesujących właściwości chemicznych.
⚛ Elektrony na powłokach
Elektrony nie leżą na kupce - krążą wokół jądra w warstwach, które nazywamy powłokami. Policz kropki.
- 1 2
- 2 8
- 3 18
- 4 32
- 5 14
- 6 2
Razem 76 elektronów - tyle samo, ile protonów w jądrze. Dlatego atom jest obojętny elektrycznie. Ostatnia powłoka (2) decyduje o tym, z czym pierwiastek się łączy.
Zapis skrótowy
[Xe] 4f¹⁴ 5d⁶ 6s²
🔨 Do czego służy
Gdzie go spotkasz
Osm ma wiele zastosowań w różnych dziedzinach nauki i technologii. Oto kilka przykładów:
-
Materiały wytrzymałe na korozję
Ze względu na swoją odporność na korozję, osm jest stosowany w produkcji różnych przedmiotów, takich jak elektrody, sprężyny czy narzędzia chirurgiczne. -
Przemysł chemiczny
Osmowy tlenek jest wykorzystywany w produkcji barwników, farb i klejów. Ma także zastosowanie w syntezie organicznej i katalizatorach. -
Narzędzia pisarskie
Dzięki swojej twardości i wytrzymałości, osm był wykorzystywany w przeszłości do produkcji stalowych piór do pisania. -
Badania naukowe
Osm, ze względu na swoje unikalne właściwości chemiczne, jest szeroko wykorzystywany w badaniach naukowych, zwłaszcza w dziedzinie chemii nieorganicznej i biochemii.
Osm to pierwiastek, który pomaga nam lepiej zrozumieć świat wokół nas. Jego niezwykłe właściwości i różnorodne zastosowania czynią go niezwykle interesującym. Kontynuuj swoją przygodę z odkrywaniem świata pierwiastków i zanurz się w fascynującym świecie osmu!
✨ Czy wiesz, że…
-
1
Trzymasz najgęstszy naturalny pierwiastek na Ziemi. Kostka osmu o boku 1 cm waży prawie 23 gramy - prawie dwa razy tyle co taka sama kostka ołowiu i prawie trzy razy tyle co żelaza. Gęstość osmu to około 22,6 g/cm3, więc w tak małej kostce mieści się mnóstwo materii.
-
2
Osm to jeden z najrzadszych pierwiastków skorupy ziemskiej. Jego stężenie to zaledwie około 0,0001 ppm, czyli jedna część na dziesięć miliardów. Jest przez to około 18 tysięcy razy rzadszy niż uran. A mimo to nie znika - w całej Ziemi wciąż kryją się jego tony.
-
3
W kawałku osm jest odporny na powietrze i trafia nawet do twardych stopów (np. stalówki czy styki). Rozdrobniony na proszek powoli łączy się z tlenem w tetratlenek osmu (OsO4) - lotny (łatwo paruje) już w temperaturze pokojowej, ostro pachnący jak chlor i bardzo trujący. Dlatego proszek osmu wymaga dużej ostrożności.
-
4
Osm jest metalem, ale nie da się go kuć ani zginać jak stal. Jest twardy (7 w skali Mohsa, jak kwarc), lecz kruchy: pod młotkiem pęka i kruszy się na kawałki zamiast się rozklepać. Metale, które można rozklepywać młotkiem, nazywamy kowalnymi. Osm kowalny nie jest.
-
5
Żeby stopić osm, trzeba go rozgrzać aż do 3033 stopni Celsjusza - to jedna z najwyższych temperatur topnienia wśród pierwiastków. Spośród metali tylko dwa, wolfram i ren, topią się w jeszcze większym gorącu. Domowy piekarnik grzeje najwyżej do jakichś 250 stopni.
🧭 Gdzie jesteś
Cała tablica
Dotknij dowolnego pierwiastka, żeby go poznać. Twój jest podkreślony.