Cześć! Tu Eugeniusz. Trzymasz w ręku kostkę z Has. Te same liczby, które na niej widzisz, masz niżej - i jeszcze trochę więcej. ⚛

⚛ Układ okresowy

Has Hs

metal · Hassium

₁₀₈Hs

Has

269,10 -

Grupa: 8
Okres: 7
Blok: d
Stan w temp. pokojowej: prawdopodobnie ciało stałe

📜 Jak to odkryto

Historia odkrycia

1984

Odkrywcy

Instytut Badań Ciężkich Jonów w Darmstadt (GSI), Niemcy

Has został odkryty w 1984 roku przez zespół naukowców z Gesellschaft für Schwerionenforschung (GSI) w Niemczech. Pierwiastek ten otrzymał swoją nazwę na cześć Fritza Hasa, niemieckiego fizyka, który był pionierem w dziedzinie badań nad ciężkimi jonami.

⚛ W środku atomu

Jak zbudowany jest atom

Atom hasu składa się z 108 protonów, 161 neutronów i 108 elektronów. Has jest pierwiastkiem chemicznym o symbolu Hs i liczbie atomowej 108. Jest to radioaktywny metal, który należy do metali przejściowych.

⚛ Elektrony na powłokach

Elektrony nie leżą na kupce - krążą wokół jądra w warstwach, które nazywamy powłokami. Policz kropki.

1 2
2 8
3 18
4 32
5 32
6 14
7 2

Razem 108 elektronów - tyle samo, ile protonów w jądrze. Dlatego atom jest obojętny elektrycznie. Ostatnia powłoka (2) decyduje o tym, z czym pierwiastek się łączy.

Zapis skrótowy *[Rn] 5f¹⁴ 6d⁶ 7s²

🔨 Do czego służy

Gdzie go spotkasz

Ze względu na swoją wysoką radioaktywność i krótki czas połowicznego rozpadu, has nie ma obecnie znanych zastosowań poza badaniami naukowymi. Jego własności są jednak badane w nadziei na odkrycie potencjalnych zastosowań.

Has to pierwiastek o dużym znaczeniu dla nauki. Pamiętaj jednak, młody badaczu, że has jest radioaktywny i może być niebezpieczny, więc zawsze należy obchodzić się z nim z ostrożnością.

✨ Czy wiesz, że…

1
W układzie okresowym has stoi w tej samej kolumnie co żelazo, ruten i osm - to grupa 8, zwana żelazowcami. Dlatego chemicy spodziewają się, że has jest ich najcięższym krewnym i podobnie jak osm potrafi utworzyć czterotlenek, czyli związek z czterema atomami tlenu.
2
Nikt nigdy nie zważył hasu. Obliczenia przewidują, że byłby gęstszy niż osm (najgęstszy naturalny metal, 22,59 g/cm3), czyli mieściłby wyjątkowo dużo masy w małej objętości. Ale hasu powstało tak mało, że jego gęstości nie da się zmierzyć - to wciąż tylko wynik obliczeń.
3
Has jest promieniotwórczy i nietrwały. Jego atomy rozpadają się bardzo szybko - część w ułamku sekundy, a nawet najtrwalsze odmiany wytrzymują zwykle tylko kilkadziesiąt sekund. Znikając, jądro wyrzuca cząstkę alfa (jądro helu), a czasem pęka na dwie części (rozszczepienie).
4
Przez kilkadziesiąt lat ludzie wytworzyli w sumie zaledwie kilkaset atomów hasu - liczone pojedynczo, po jednym lub kilka naraz. To tak mało, że nigdy nie powstał okruch, który dałoby się zobaczyć albo dotknąć. W przyrodzie has nie występuje, rodzi się tylko w laboratoriach.
5
Zwykle do zbadania związku chemik potrzebuje ogromnej liczby cząsteczek. Z hasem było inaczej: w 2002 roku jego właściwości chemiczne rozpoznano na podstawie zaledwie około 7 atomów. To jedna z najmniejszych próbek, na jakiej kiedykolwiek wykonano doświadczenie chemiczne.

← poprzedni 107. Bohr następny → 109. Meitner

🧭 Gdzie jesteś

Cała tablica

Dotknij dowolnego pierwiastka, żeby go poznać. Twój jest podkreślony.

1 H 2 He 3 Li 4 Be 5 B 6 C 7 N 8 O 9 F 10 Ne 11 Na 12 Mg 13 Al 14 Si 15 P 16 S 17 Cl 18 Ar 19 K 20 Ca 21 Sc 22 Ti 23 V 24 Cr 25 Mn 26 Fe 27 Co 28 Ni 29 Cu 30 Zn 31 Ga 32 Ge 33 As 34 Se 35 Br 36 Kr 37 Rb 38 Sr 39 Y 40 Zr 41 Nb 42 Mo 43 Tc 44 Ru 45 Rh 46 Pd 47 Ag 48 Cd 49 In 50 Sn 51 Sb 52 Te 53 I 54 Xe 55 Cs 56 Ba 57 La 58 Ce 59 Pr 60 Nd 61 Pm 62 Sm 63 Eu 64 Gd 65 Tb 66 Dy 67 Ho 68 Er 69 Tm 70 Yb 71 Lu 72 Hf 73 Ta 74 W 75 Re 76 Os 77 Ir 78 Pt 79 Au 80 Hg 81 Tl 82 Pb 83 Bi 84 Po 85 At 86 Rn 87 Fr 88 Ra 89 Ac 90 Th 91 Pa 92 U 93 Np 94 Pu 95 Am 96 Cm 97 Bk 98 Cf 99 Es 100 Fm 101 Md 102 No 103 Lr 104 Rf 105 Db 106 Sg 107 Bh 108 Hs 109 Mt 110 Ds 111 Rg 112 Cn 113 Nh 114 Fl 115 Mc 116 Lv 117 Ts 118 Og