Cała tablica
Eugeniusz

Cześć! Tu Eugeniusz. Trzymasz w ręku kostkę z Bar. Te same liczby, które na niej widzisz, masz niżej - i jeszcze trochę więcej. ⚛

Bar Ba

metal · Barium

56Ba

Bar

137,33 0,9

Grupa
2
Okres
6
Blok
s
Stan w temp. pokojowej
ciało stałe
Gęstość
3,65 g/cm³
Temperatura topnienia
725,0 °C
Temperatura wrzenia
1640,0 °C

Historia odkrycia

1808

Odkrywca

Davy

Historia odkrycia baru jest związana z pracą naukowca, który z pasją poszukiwał nowych pierwiastków. W 1774 roku czeski chemik Carl Wilhelm Scheele badał minerały zawierające siarczan baru. Podczas swoich eksperymentów odkrył, że ten minerał zawiera zupełnie nowy pierwiastek. Nazwał go „barium” od greckiego słowa „barys”, co oznacza „ciężki”. Bar to jeden z najcięższych pierwiastków w układzie okresowym. 

Jak zbudowany jest atom

Atom baru składa się z 56 protonów i 81 neutronów, które tworzą jądro atomowe. Wokół jądra krąży 56 elektronów. Bar należy do grupy metali ziem alkalicznych w układzie okresowym. Posiada wiele interesujących właściwości fizycznych i chemicznych. 

⚛ Elektrony na powłokach

Elektrony nie leżą na kupce - krążą wokół jądra w warstwach, które nazywamy powłokami. Policz kropki.

  • 1 2
  • 2 8
  • 3 18
  • 4 18
  • 5 8
  • 6 2

Razem 56 elektronów - tyle samo, ile protonów w jądrze. Dlatego atom jest obojętny elektrycznie. Ostatnia powłoka (2) decyduje o tym, z czym pierwiastek się łączy.

Zapis skrótowy [Xe] 6s²

Gdzie go spotkasz

Bar ma wiele praktycznych zastosowań w różnych dziedzinach. Oto kilka przykładów: 

  • Radiologia
    Związki baru są używane w diagnostyce medycznej, szczególnie w rentgenologii. Bar jest stosowany do wykonywania kontrastowych badań układu pokarmowego, takich jak badanie przełyku, żołądka i jelit. 
  • Przemysł petrochemiczny
    Związki baru są wykorzystywane w przemyśle petrochemicznym do produkcji smarów, olejów i innych produktów naftowych. Bar jest także używany jako dodatek do olejów silnikowych, aby poprawić ich właściwości przeciwzużyciowe. 
  • Szkło
    Tlenek baru jest stosowany jako składnik w produkcji szkła ołowiowego. Nadaje mu ono wyjątkową przezroczystość i lśniący połysk. 
  • Petarda
    Związki baru są używane w produkcji petard i fajerwerków. Bar dodaje im charakterystycznego, jaskrawego światła. 
  • Pirotechnika
    Bar jest wykorzystywany w pirotechnice do produkcji barwnych flar i dymów, które tworzą efektowne widowisko podczas różnych wydarzeń. 

Bar to pierwiastek o wielu zastosowaniach i ciekawych właściwościach. Kontynuuj swoje odkrywanie świata nauki i eksploruj tajemnice, które kryje ten interesujący pierwiastek! 

✨ Czy wiesz, że…

  • 1

    Wrzucona do ognia sól baru barwi płomień na soczyście zielono. Dlatego azotan i chloran baru dodaje się do zielonych fajerwerków. Rozgrzane atomy baru wysyłają zielone światło, a że każdy pierwiastek świeci własnym kolorem, można go tak rozpoznać (próba płomieniowa).

  • 2

    Około 400 lat temu włoski alchemik Vincenzo Cascariolo wyprażył z węglem kamień znaleziony pod Bolonią (baryt). Powstał siarczek baru, który po wystawieniu na słońce świecił potem w ciemności - to fosforescencja (powolne oddawanie pochłoniętego światła). Był to pierwszy sztuczny luminofor (materiał, który świeci).

  • 3

    Bar to metal, ale wyjątkowo aktywny: wodę rozkłada niemal tak energicznie jak sód, a sproszkowany sam zapala się na powietrzu. W reakcji z wodą uwalnia palny wodór i tworzy żrący wodorotlenek baru. Dlatego czysty bar przechowuje się zanurzony w oleju, bez dostępu powietrza.

  • 4

    Prawie wszystkie sole baru są trujące, a jedną z nich pacjent połyka przed prześwietleniem! To siarczan baru: nie rozpuszcza się w wodzie ani w kwasie żołądkowym, więc bezpiecznie przechodzi przez organizm. Pochłania promienie rentgenowskie i uwidacznia na zdjęciu żołądek oraz jelita.

  • 5

    Na Dolnym Śląsku wydobywano kiedyś baryt - minerał baru tak ciężki (gęstość około 4,5 g/cm3), że dosypuje się go do płuczki wiertniczej (gęstej cieczy krążącej w głębokim odwiercie), by ją dociążyć. Kopalnię w Boguszowie zalała powódź w 1997 roku i dziś baryt sprowadzamy z zagranicy.