Cześć! Tu Eugeniusz. Trzymasz w ręku kostkę z Radon. Te same liczby, które na niej widzisz, masz niżej - i jeszcze trochę więcej. ⚛
⚛ Układ okresowy
Radon Rn
niemetal/gaz szlachetny · Radon
86Rn
Radon
222,02 -
- Grupa
- 18
- Okres
- 6
- Blok
- p
- Stan w temp. pokojowej
- gaz
- Gęstość
- 9,23 mg/cm³
- Temperatura topnienia
- -71,0 °C
- Temperatura wrzenia
- -61,8 °C
📜 Jak to odkryto
Historia odkrycia
1900
Odkrywca
Dorn
Radon został odkryty w 1900 roku przez niemieckiego naukowca Friedricha E. Dorn’a. Został pierwotnie nazwany „emanacja radu”, ale nazwa została później skrócona do radonu. Od momentu odkrycia, radon jest intensywnie badany, zwłaszcza ze względu na jego radioaktywne właściwości.
⚛ W środku atomu
Jak zbudowany jest atom
Atom radonu składa się z 86 protonów, 136 neutronów i 86 elektronów. Radon jest pierwiastkiem chemicznym o symbolu Rn i liczbie atomowej 86. Jest to gaz szlachetny, który jest również radioaktywny, co czyni go unikalnym wśród swoich „szlachetnych” krewnych.
⚛ Elektrony na powłokach
Elektrony nie leżą na kupce - krążą wokół jądra w warstwach, które nazywamy powłokami. Policz kropki.
- 1 2
- 2 8
- 3 18
- 4 32
- 5 18
- 6 8
Razem 86 elektronów - tyle samo, ile protonów w jądrze. Dlatego atom jest obojętny elektrycznie. Ostatnia powłoka (8) decyduje o tym, z czym pierwiastek się łączy.
Zapis skrótowy
[Xe] 4f¹⁴ 5d¹⁰ 6s² 6p⁶
🔨 Do czego służy
Gdzie go spotkasz
Z powodu swojej radioaktywności, radon ma ograniczone zastosowania. Oto kilka przykładów:
-
Nauka
Radon jest intensywnie badany w naukach jądrowych, pomimo swojej radioaktywności i trudności związanych z jego obsługą. -
Medycyna
Radon jest czasem wykorzystywany w terapiach radiacyjnych, chociaż jest to stosunkowo rzadkie. -
Geologia
Radon jest wykorzystywany w geologii jako narzędzie do datowania skał i badania aktywności sejsmicznej.
Pomimo swojej radioaktywności, radon jest fascynującym pierwiastkiem, który przyciąga uwagę naukowców na całym świecie. Pamiętaj jednak, młody badaczu, radon jest bardzo radioaktywny i może być niebezpieczny, więc zawsze należy obchodzić się z nim z ostrożnością.
✨ Czy wiesz, że…
-
1
Radon szybko znika. Z każdej porcji tego gazu połowa atomów rozpada się w niecałe 4 dni (to jego okres połowicznego rozpadu). Po dwóch tygodniach zostaje niespełna dziesiąta część. Dlatego na wolnym powietrzu radon się rozprasza i nie zdąży się nagromadzić.
-
2
Na co dzień radon jest bezbarwny. Ale mocno schłodzony zaczyna świecić własnym światłem, bo sam się rozpada (jest promieniotwórczy). Zamarza dopiero przy minus 71 stopniach Celsjusza i staje się żółty, a poniżej minus 180 stopni - pomarańczowo-czerwony.
-
3
W polskich Sudetach radon rozpuszcza się w wodach głęboko pod ziemią i wypływa razem z nimi w źródłach. Takie wody radonowe (o promieniotwórczości co najmniej 74 bekerele na litr; bekerel to jednostka promieniotwórczości) biją aż w ośmiu uzdrowiskach, m.in. w Lądku-Zdroju i Świeradowie-Zdroju.
-
4
Radon nie leży gotowy w ziemi - rodzi się bez przerwy głęboko w skałach, gdy rozpada się zawarty w nich rad i uran. Jako gaz przesącza się szczelinami do góry. Skały pod naszymi domami produkują więc nowy radon cały czas, dzień i noc.
-
5
Radonu nie zobaczysz, nie powąchasz i nie posmakujesz - zdradza go dopiero specjalny detektor. A jest go wokół sporo: odpowiada za około 30% rocznej dawki promieniowania, jaką pochłania przeciętny Polak. To najważniejsze naturalne źródło promieniowania dla człowieka.
🧭 Gdzie jesteś
Cała tablica
Dotknij dowolnego pierwiastka, żeby go poznać. Twój jest podkreślony.