
Cześć! Tu Eugeniusz. Trzymasz w ręku kostkę z Tellur. Te same liczby, które na niej widzisz, masz niżej - i jeszcze trochę więcej. ⚛
⚛ Układ okresowy
Tellur Te
niemetal/półmetal · Tellurium
- Grupa
- 16
- Okres
- 5
- Blok
- p
- Stan w temp. pokojowej
- ciało stałe
- Gęstość
- 6,25 g/cm³
- Temperatura topnienia
- 449,6 °C
- Temperatura wrzenia
- 990,0 °C
📜 Jak to odkryto
Historia odkrycia
1782
Odkrywca
von Reichenstein
Tellur został odkryty w 1782 roku przez austriackiego chemika Franza-Josepha Müllera von Reichensteina. Nazwa „tellur” pochodzi od łacińskiego słowa „tellus”, które oznacza „ziemię”. Reichenstein odkrył tellur w minerale o nazwie kalawerit, który pochodził z miejscowości Złoty Stok w dzisiejszej Polsce. To odkrycie otworzyło nową erę w chemii, a tellur stał się przedmiotem badań naukowych.
⚛ W środku atomu
Jak zbudowany jest atom
Atom telluru składa się z 52 protonów i 76 neutronów, które tworzą jądro atomowe. Wokół jądra krążą 52 elektrony, które tworzą powłoki atomu. Tellur należy do grupy półmetali, co oznacza, że ma zarówno metaliczne, jak i niemetaliczne właściwości.
⚛ Elektrony na powłokach
Elektrony nie leżą na kupce - krążą wokół jądra w warstwach, które nazywamy powłokami. Policz kropki.
- 1 2
- 2 8
- 3 18
- 4 18
- 5 6
Razem 52 elektronów - tyle samo, ile protonów w jądrze. Dlatego atom jest obojętny elektrycznie. Ostatnia powłoka (6) decyduje o tym, z czym pierwiastek się łączy.
Zapis skrótowy
[Kr] 4d¹⁰ 5s² 5p⁴
🔨 Do czego służy
Gdzie go spotkasz
Tellur ma wiele praktycznych zastosowań w różnych dziedzinach. Oto kilka przykładów:
-
Fotowoltaika
Tellur jest wykorzystywany w produkcji ogniw fotowoltaicznych, zwanych ogniwami tellurkowymi. Te ogniwia przekształcają energię świetlną na energię elektryczną i są stosowane w panelach słonecznych. -
Termoelektryka
Związki telluru mają zdolność przewodzenia ciepła i są wykorzystywane w termoparach i termoelementach. Są one stosowane w urządzeniach pomiarowych i termostatycznych. -
Elektronika
Tellur jest stosowany w produkcji elementów elektronicznych, takich jak tranzystory i diody. Dzięki swoim właściwościom półprzewodnikowym, tellur znajduje zastosowanie w przemyśle elektronicznym. -
Materiały ogniotrwałe
Związki telluru są dodawane do materiałów ogniotrwałych, takich jak ceramika i szkło, aby zwiększyć ich odporność na wysokie temperatury. Stosuje się je w produkcji wyrobów hutniczych i elementów komorowych. -
Barwniki
Związki telluru są wykorzystywane w produkcji barwników i pigmentów, nadając im różne kolory. Stosuje się je w przemyśle farbiarskim i drukarskim.
Tellur to niezwykły pierwiastek, który ma wiele zastosowań i jest obecny w wielu dziedzinach naszego życia. Kontynuuj swoje pasjonujące odkrywanie świata pierwiastków i zgłębiaj tajemnice, które czekają na Ciebie!
✨ Czy wiesz, że…
-
1
Tellur-128 bije rekord Guinnessa w powolnym rozpadzie. Jego czas połowicznego rozpadu (czas, po którym znika połowa atomów) to 2,2 x 10^24 lat, czyli około 160 bilionów razy dłużej, niż istnieje Wszechświat. W gramie takiego telluru jeden atom rozpada się średnio raz na 674 lata.
-
2
Wystarczy maleńka ilość telluru wchłonięta do organizmu, by oddech i pot zaczęły pachnieć czosnkiem - to tzw. oddech tellurowy. Ciało przekształca tellur w lotny, cuchnący dimetylotellurek. Zapach bywa wyjątkowo trwały: utrzymuje się dniami i tygodniami, a w skrajnych przypadkach nawet miesiącami.
-
3
W australijskim mieście Kalgoorlie górnicy wyrzucali niepozorny minerał kalaweryt jako bezwartościowy i sypali nim drogi. W 1896 roku odkryto, że to tellurek złota (połączenie telluru ze złotem) pełen prawdziwego złota. Ludzie zaczęli rozkopywać własne ulice, żeby je odzyskać!
-
4
W krysztale telluru atomy nie leżą byle jak, tylko układają się w długie spirale, niczym gwint śruby albo kręcone schody. Co ciekawe, spirale mogą skręcać się w prawo lub w lewo, dając dwie lustrzane odmiany kryształu (naukowcy mówią: chiralne), jak lewa i prawa dłoń.
-
5
Tellur wygląda jak szary metal, ale w gorącym, stężonym kwasie siarkowym rozpuszcza się i barwi go na czerwono. Za kolor odpowiadają maleńkie grupy czterech atomów telluru (kation tetratelluru). Po dodaniu wody czerwień znika, a tellur wytrąca się jako czarny proszek.
🧭 Gdzie jesteś
Cała tablica
Dotknij dowolnego pierwiastka, żeby go poznać. Twój jest podkreślony.