Cześć! Tu Eugeniusz. Trzymasz w ręku kostkę z Bor. Te same liczby, które na niej widzisz, masz niżej - i jeszcze trochę więcej. ⚛
⚛ Układ okresowy
Bor B
niemetal/półmetal · Boron
- Grupa
- 13
- Okres
- 2
- Blok
- p
- Stan w temp. pokojowej
- ciało stałe
- Gęstość
- 2,46 g/cm³
- Temperatura topnienia
- 2300,0 °C
- Temperatura wrzenia
- 2550,0 °C
📜 Jak to odkryto
Historia odkrycia
1808
Odkrywcy
Davy i Gay-Lussac
Bor został odkryty w 1808 roku przez dwóch chemików - Francuza Josepha-Louisa Gay-Lussaca i Anglika Humphry’ego Davy’ego. Odkryli go podczas eksperymentów z boroksem, minerałem, który jest naturalnym źródłem boru. Nazwa boru pochodzi od słowa „borax” (główny minerał źródłowy).
⚛ W środku atomu
Jak zbudowany jest atom
Czy wiesz, jak wygląda atom boru? Atom boru składa się z pięciu protonów i sześciu neutronów w jądrze oraz z pięciu elektronów krążących wokół tego jądra. Można to sobie wyobrazić jak małą galaktykę, gdzie jądro to centralna gwiazda, a elektrony to planety krążące wokół niej.
⚛ Elektrony na powłokach
Elektrony nie leżą na kupce - krążą wokół jądra w warstwach, które nazywamy powłokami. Policz kropki.
- 1 2
- 2 3
Razem 5 elektronów - tyle samo, ile protonów w jądrze. Dlatego atom jest obojętny elektrycznie. Ostatnia powłoka (3) decyduje o tym, z czym pierwiastek się łączy.
Zapis skrótowy
[He] 2s² 2p¹
🔨 Do czego służy
Gdzie go spotkasz
Bor ma wiele zastosowań, a oto kilka z nich:
-
Produkcja szkła i ceramiki
Bor jest kluczowym składnikiem wielu rodzajów szkła, w tym szkła borokrzemowego, które jest szczególnie odporne na nagłe zmiany temperatury. W ceramice, bor pomaga kontrolować temperaturę podczas procesu pieczenia. -
Przemysł kosmiczny
Ze względu na swoją twardość i lekkość, bor jest często używany w przemyśle kosmicznym. -
Sport
Bor jest wykorzystywany do produkcji sprzętu sportowego, takiego jak narty i deski snowboardowe, które muszą być jednocześnie lekkie i mocne. -
Kosmetologia
Bor znajduje się w wielu produktach kosmetycznych i pielęgnacyjnych, takich jak szampony i kremy do twarzy. -
Przemysł jądrowy
Bor jest używany jako tarcza ochronna w reaktorach jądrowych, ponieważ pochłania neutrony.
Zapraszam Cię do dalszego odkrywania fascynującego świata boru i jego niezwykłych właściwości!
✨ Czy wiesz, że…
-
1
Bor to mikroelement: roślinie wystarczy szczypta, ale bez niej burak pęka i gnije od środka. Badania tysięcy próbek gleby i roślin, wykonane przez IUNG-PIB w Puławach z Krajową Stacją Chemiczno-Rolniczą, pokazały niedobór boru na 45% użytków pod rzepakiem i 19% pod pszenicą. Rzepak, buraki i kapusta znoszą jego brak najgorzej.
-
2
Uleksyt to minerał boru zwany kamieniem telewizyjnym. Zbudowany jest z tysięcy równoległych włókien, które działają jak światłowody: prowadzą światło od spodu kryształu aż na jego wierzch. Połóż płytkę uleksytu na gazecie, a litery pojawią się na jej powierzchni, jakby pływały.
-
3
Bor i azot tworzą kilka odmian azotku boru. Heksagonalna jest tak miękka, że nazywa się ją białym grafitem i służy jako smar wysokotemperaturowy. Regularna, czyli borazon, to drugi po diamencie najtwardszy materiał i nie traci twardości aż do około 1500 stopni. Te same atomy, inne ułożenie.
-
4
Domowy glutek trzyma się dzięki borowi. Klej to długie łańcuchy cząsteczek, a boraks dostarcza jonów boranowych, które wpinają się między łańcuchy jak mostki. To sieciowanie polimeru: z płynnego kleju robi się ciągliwa masa. Bez boru zostałaby w misce zwykła kałuża.
-
5
Gwiazdy sklejają wodór w hel, potem w węgiel i tlen, a bor pomijają - wręcz go niszczą. Jego jądra powstają głównie przy zderzeniach: promieniowanie kosmiczne rozbija cięższe jądra węgla, azotu i tlenu na okruchy. To spalacja (rozbijanie jąder). Część boru-11 dorzucają też neutrina (malutkie cząstki) z supernowych.
🧭 Gdzie jesteś
Cała tablica
Dotknij dowolnego pierwiastka, żeby go poznać. Twój jest podkreślony.