Cześć! Tu Eugeniusz. Trzymasz w ręku kostkę z Ruten. Te same liczby, które na niej widzisz, masz niżej - i jeszcze trochę więcej. ⚛
⚛ Układ okresowy
Ruten Ru
metal · Ruthenium
- Grupa
- 8
- Okres
- 5
- Blok
- d
- Stan w temp. pokojowej
- ciało stałe
- Gęstość
- 12,45 g/cm³
- Temperatura topnienia
- 2310,0 °C
- Temperatura wrzenia
- 3900,0 °C
📜 Jak to odkryto
Historia odkrycia
1844
Odkrywca
Claus
Ruten został odkryty w 1844 roku przez rosyjskiego chemika Karla Karlovicha Klausa, podczas analizy resztek platyny. Jego odkrycie było kolejnym krokiem w badaniach nad platyną i rozszerzeniem naszej wiedzy na temat pierwiastków w układzie okresowym.
⚛ W środku atomu
Jak zbudowany jest atom
Atom rutenu składa się z 44 protonów i około 57 neutronów, które tworzą jądro atomowe. Wokół jądra krążą 44 elektrony, które tworzą powłoki atomu.
⚛ Elektrony na powłokach
Elektrony nie leżą na kupce - krążą wokół jądra w warstwach, które nazywamy powłokami. Policz kropki.
- 1 2
- 2 8
- 3 18
- 4 15
- 5 1
Razem 44 elektronów - tyle samo, ile protonów w jądrze. Dlatego atom jest obojętny elektrycznie. Ostatnia powłoka (1) decyduje o tym, z czym pierwiastek się łączy.
Zapis skrótowy
[Kr] 4d⁷ 5s¹
🔨 Do czego służy
Gdzie go spotkasz
Ruten, choć nie jest tak powszechnie znany jak niektóre inne pierwiastki, ma wiele zastosowań i jest ważny w niektórych dziedzinach. Oto kilka zastosowań rutenu:
-
Elektrochemia
Ruten jest używany w elektrochemii, szczególnie w produkcji elektrod do baterii i ogniw paliwowych. -
Katalizatory
Rutenu używa się jako katalizatora w wielu reakcjach chemicznych, zwłaszcza w przemyśle petrochemicznym i produkcji syntetycznych materiałów. -
Elektronika
Rutenu używa się w niektórych elektronicznych komponentach, takich jak rezystory i kondensatory. -
Jubilerstwo
Ze względu na swoją trwałość i elegancki wygląd, rutenu często używa się w jubilerstwie do produkcji wysokiej jakości biżuterii. -
Badania naukowe
Rutenu używa się w badaniach naukowych, zwłaszcza w dziedzinach związanych z materiałami, katalizą i nanotechnologią.
To tylko wierzchołek góry lodowej, jeśli chodzi o zastosowania i odkrycia związane z rutenem. Wciąż pozostaje wiele do odkrycia i badań. Ciesz się dalszym odkrywaniem tajemnic tego fascynującego pierwiastka!
✨ Czy wiesz, że…
-
1
Ruten topi się dopiero w temperaturze 2334 °C. Za to tlenek rutenu(VIII), czyli RuO4, to żółte kryształy. Topnieją już w 25,4 °C, a powstała ciecz wrze w 40 °C. RuO4 jest bardzo lotny, czyli łatwo zamienia się w parę - wystarczy ciepły pokój.
-
2
Światowe wydobycie rutenu to około 30 ton rocznie, głównie jako produkt uboczny przerobu (przetwarzania) rud platynowców i niklu. Metr sześcienny tego metalu waży ponad 12 ton, więc cała roczna produkcja planety, niecałe 2,5 metra sześciennego, zmieściłaby się w sześcianie o boku około 1,35 metra.
-
3
Technet nie ma żadnego izotopu trwałego, więc na Ziemi występuje tylko śladowo. Technet-99 ulega rozpadowi beta minus, a jego okres połowicznego rozpadu (czas, po którym zostaje połowa jąder) to ok. 211 tys. lat. Powstaje trwały ruten-99 - dlatego w wypalonym (zużytym) paliwie jądrowym technet zamienia się w ruten.
-
4
Jesienią 2017 roku polska sieć stacji poboru aerozoli (drobnych cząstek w powietrzu) wykryła promieniotwórczy ruten-106. Najwyższe stężenie wstępnie zmierzone w Polsce to 6,4 mBq (milibekerela) na metr sześcienny - około 6 rozpadów atomów na 1000 sekund. Ilość nieszkodliwa, ale filtry badane co tydzień ją wyłapały.
-
5
Ruten jest jednocześnie twardy (6,5 w skali Mohsa) i kruchy. W temperaturze pokojowej nie jest kowalny - nie da się go rozklepać młotkiem w cienką blaszkę jak miedź czy złoto. Pod mocnym uderzeniem pęka, a czysty metal łatwo sproszkować. Twardy i kruchy naraz - trochę jak szkło.
🧭 Gdzie jesteś
Cała tablica
Dotknij dowolnego pierwiastka, żeby go poznać. Twój jest podkreślony.