Cześć! Tu Eugeniusz. Trzymasz w ręku kostkę z Platyna. Te same liczby, które na niej widzisz, masz niżej - i jeszcze trochę więcej. ⚛
⚛ Układ okresowy
Platyna Pt
metal · Platinum
- Grupa
- 10
- Okres
- 6
- Blok
- d
- Stan w temp. pokojowej
- ciało stałe
- Gęstość
- 21,45 g/cm³
- Temperatura topnienia
- 1772,0 °C
- Temperatura wrzenia
- 3827,0 °C
📜 Jak to odkryto
Historia odkrycia
1557
Odkrywca
Scaliger
Historia odkrycia platyny jest fascynująca. Pierwsze związki platyny zostały odkryte przez starożytnych Egipcjan około 1200 p.n.e. Jednak dopiero w XVIII wieku platyna została zidentyfikowana jako nowy pierwiastek przez hiszpańskiego naukowca Antonio de Ulloa. Nazwa „platyna” pochodzi od hiszpańskiego słowa „platina”, które oznacza „mała srebrzysta płytka”.
⚛ W środku atomu
Jak zbudowany jest atom
Atom platyny składa się z 78 protonów, 117 neutronów i 78 elektronów. Platyna należy do grupy metali przejściowych i ma jedno z największych zagęszczeń wśród pierwiastków naturalnych. Jej struktura atomowa sprawia, że jest niezwykle trwała i odporna na korozję.
⚛ Elektrony na powłokach
Elektrony nie leżą na kupce - krążą wokół jądra w warstwach, które nazywamy powłokami. Policz kropki.
- 1 2
- 2 8
- 3 18
- 4 32
- 5 17
- 6 1
Razem 78 elektronów - tyle samo, ile protonów w jądrze. Dlatego atom jest obojętny elektrycznie. Ostatnia powłoka (1) decyduje o tym, z czym pierwiastek się łączy.
Zapis skrótowy
[Xe] 4f¹⁴ 5d⁹ 6s¹
🔨 Do czego służy
Gdzie go spotkasz
Platyna ma szerokie zastosowanie w wielu dziedzinach życia. Oto kilka przykładów:
-
Przemysł chemiczny
Platyna jest wykorzystywana jako katalizator w procesach chemicznych, takich jak produkcja nawozów, syntezowanie leków czy oczyszczanie spalin samochodowych. -
Jubilerstwo
Platyna jest bardzo cenionym materiałem w jubilerstwie. Jest używana do produkcji luksusowych i trwałych biżuterii, szczególnie pierścionków zaręczynowych i obrączek. -
Elektrotechnika
Ze względu na swoją wysoką przewodność elektryczną, platyna jest wykorzystywana w produkcji elektrod, sond pomiarowych i innych elementów elektrotechnicznych. -
Technologia jądrowa
Platyna jest stosowana w przemyśle jądrowym do produkcji sond pomiarowych i komponentów reaktorów jądrowych. -
Medycyna
Platyna ma zastosowanie w medycynie w leczeniu niektórych rodzajów nowotworów. Jest również używana w implantach medycznych, takich jak stenty naczyniowe.
Platyna to pierwiastek o wyjątkowej wartości i wszechstronnych zastosowaniach. Jej unikalne właściwości czynią ją niezwykle cennym i pożądanym na całym świecie. Kontynuuj swoje odkrywanie pierwiastków i zgłębiaj tajemnice platyny, jednego z najpiękniejszych i najcenniejszych skarbów natury!
✨ Czy wiesz, że…
-
1
Platyna to jeden z metali o największej gęstości (masie upakowanej w małej objętości): 21,45 grama w centymetrze sześciennym. Kostka platyny waży prawie dwa razy więcej niż taka sama kostka ołowiu, a ołów i tak uchodzi za ciężki. Dlatego mała bryłka platyny zaskakuje ciężarem w dłoni.
-
2
Platyna jest tak odporna chemicznie, że nie rozpuszcza jej ani sam kwas solny, ani sam kwas azotowy. Poddaje się dopiero wodzie królewskiej (mieszaninie tych dwóch kwasów, która rozpuszcza nawet złoto). Na zwykłe kwasy platyna pozostaje obojętna.
-
3
W Polsce nie działa żadna kopalnia platyny, a i tak ją pozyskujemy. Platyna kryje się w rudzie miedzi na Dolnym Śląsku, więc KGHM odzyskuje ją niejako przy okazji wydobycia miedzi. Powstaje przy tym koncentrat platynowo-palladowy, czyli mieszanka platyny z palladem.
-
4
Przez ponad 100 lat cały świat ważył wszystko według jednego walca ze stopu platyny (90%) i irydu (10%), trzymanego pod Paryżem. Ten wzorzec kilograma obowiązywał aż do 2019 roku. Platynę wybrano, bo prawie się nie zmienia (przez 130 lat ubyło z niej tylko około 50 milionowych części grama).
-
5
Platynę bardzo trudno stopić: staje się cieczą dopiero w 1768 stopniach Celsjusza. To o ponad 700 stopni więcej, niż potrzeba do stopienia złota (1064 st.), i sporo więcej niż dla żelaza (1538 st.). W zwykłym palniku czy piecu kuchennym platyny nie roztopisz.
🧭 Gdzie jesteś
Cała tablica
Dotknij dowolnego pierwiastka, żeby go poznać. Twój jest podkreślony.