Cześć! Tu Eugeniusz. Trzymasz w ręku kostkę z Tul. Te same liczby, które na niej widzisz, masz niżej - i jeszcze trochę więcej. ⚛
⚛ Układ okresowy
Tul Tm
metal · Thulium
- Grupa
- 3
- Okres
- 6
- Blok
- f
- Stan w temp. pokojowej
- ciało stałe
- Gęstość
- 9,32 g/cm³
- Temperatura topnienia
- 1545,0 °C
- Temperatura wrzenia
- 1727,0 °C
📜 Jak to odkryto
Historia odkrycia
1879
Odkrywca
Cleve
Tul został odkryty w 1879 roku przez holenderskiego chemika i fizyka Jana Wilhelma Geigera. Geiger prowadził badania nad minerałami ziem rzadkich i podczas analizy minerału monazytu, zidentyfikował nowy pierwiastek, którego nazwał tul.
⚛ W środku atomu
Jak zbudowany jest atom
Atom tulu składa się z 69 protonów i 100 neutronów, które tworzą jądro atomowe. Wokół jądra krąży 69 elektronów. Tul jest elementem lantanowym, należącym do grupy pierwiastków lantanowców.
⚛ Elektrony na powłokach
Elektrony nie leżą na kupce - krążą wokół jądra w warstwach, które nazywamy powłokami. Policz kropki.
- 1 2
- 2 8
- 3 18
- 4 31
- 5 8
- 6 2
Razem 69 elektronów - tyle samo, ile protonów w jądrze. Dlatego atom jest obojętny elektrycznie. Ostatnia powłoka (2) decyduje o tym, z czym pierwiastek się łączy.
Zapis skrótowy
[Xe] 4f¹³ 6s²
🔨 Do czego służy
Gdzie go spotkasz
Tul ma różnorodne zastosowanie w różnych dziedzinach. Oto kilka przykładów:
-
Lasery
Tul jest wykorzystywany w produkcji niektórych rodzajów laserów, zwłaszcza w laserach emitujących w bliskiej podczerwieni. Lasery te mają zastosowanie w medycynie, telekomunikacji i innych dziedzinach. -
Soczewki optyczne
Związki tulu są stosowane do produkcji specjalnych soczewek optycznych, które są wykorzystywane w mikroskopach, kamerach i instrumentach optycznych. -
Katalizatory
Tul jest stosowany jako katalizator w niektórych reakcjach chemicznych, przyspieszając procesy przemiany chemicznej. -
Magnesy
Tul jest stosowany w produkcji magnesów trwałych o wysokiej wytrzymałości magnetycznej. -
Badania naukowe
Tul jest wykorzystywany w badaniach naukowych, szczególnie w dziedzinach fizyki jądrowej, spektroskopii i inżynierii materiałowej.
Tul to fascynujący pierwiastek o unikalnych właściwościach. Zachęcam cię do dalszego zgłębiania wiedzy o tulu i kontynuowania swojej pasji odkrywania świata nauki!
✨ Czy wiesz, że…
-
1
Tul to najrzadszy z trwałych lantanowców (metali ziem rzadkich), a i tak w skorupie ziemskiej jest go ponad 100 razy więcej niż złota i około 7 razy więcej niż srebra. Rzadki wśród ziem rzadkich, ale pospolitszy niż złoto czy srebro!
-
2
Tul staje się prawdziwym magnesem dopiero w ekstremalnym mrozie. Poniżej -241°C jest ferromagnetykiem, czyli sam zachowuje się jak magnes, tak jak żelazo. W wyższej temperaturze tę zdolność traci i sam magnesem już nie jest.
-
3
Kostka czystego tulu powoli reaguje z wodą. W zimnej idzie to wolno, w gorącej znacznie szybciej: z powierzchni metalu ulatniają się bąbelki wodoru, a sam tul zamienia się w wodorotlenek tulu. Dlatego czysty tul trzeba chronić przed wilgocią.
-
4
Choć tul to metal, jest tak miękki, że można go pokroić zwykłym nożem. W skali twardości Mohsa (od 1 do 10, gdzie 10 to diament) ma zaledwie około 2,5, czyli mniej niż miedziana moneta. Jest też kowalny: daje się rozklepać młotkiem na cienką blaszkę.
-
5
W świetle ultrafioletowym (takim jak z lampy UV na dyskotece) związki tulu świecą na niebiesko. To zjawisko nazywa się fluorescencją. Dzięki niemu tul trafił do banknotów euro: pod lampą UV rozświetlają się ukryte niebieskie znaki, które trudno podrobić.
🧭 Gdzie jesteś
Cała tablica
Dotknij dowolnego pierwiastka, żeby go poznać. Twój jest podkreślony.