Cześć! Tu Eugeniusz. Trzymasz w ręku kostkę z Protaktyn. Te same liczby, które na niej widzisz, masz niżej - i jeszcze trochę więcej. ⚛
⚛ Układ okresowy
Protaktyn Pa
metal · Protactinium
- Grupa
- 3
- Okres
- 7
- Blok
- f
- Stan w temp. pokojowej
- ciało stałe
- Gęstość
- 15,37 g/cm³
- Temperatura topnienia
- 1554,0 °C
- Temperatura wrzenia
- 4030,0 °C
📜 Jak to odkryto
Historia odkrycia
1917
Odkrywcy
Soddy, Cranston i Hahn
Protaktyn został odkryty niezależnie przez dwie grupy naukowców w 1913 i 1917 roku. Jest to bardzo rzadki i silnie radioaktywny pierwiastek, którego ilość na Ziemi jest tak niewielka, że jest praktycznie niezauważalny.
⚛ W środku atomu
Jak zbudowany jest atom
Atom protaktynu składa się z 91 protonów, 140 neutronów i 91 elektronów. Protaktyn jest pierwiastkiem chemicznym o symbolu Pa i liczbie atomowej 91. Jest to radioaktywny metal, który należy do aktynowców, grupy pierwiastków chemicznych.
⚛ Elektrony na powłokach
Elektrony nie leżą na kupce - krążą wokół jądra w warstwach, które nazywamy powłokami. Policz kropki.
- 1 2
- 2 8
- 3 18
- 4 32
- 5 20
- 6 9
- 7 2
Razem 91 elektronów - tyle samo, ile protonów w jądrze. Dlatego atom jest obojętny elektrycznie. Ostatnia powłoka (2) decyduje o tym, z czym pierwiastek się łączy.
Zapis skrótowy
[Rn] 5f² 6d¹ 7s²
🔨 Do czego służy
Gdzie go spotkasz
Protaktyn, ze względu na swoją silną radioaktywność i ekstremalną rzadkość, nie ma praktycznych zastosowań poza badaniami naukowymi.
Nauka: Ze względu na swoją unikalną naturę, protaktyn jest intensywnie badany w naukach jądrowych.
Protaktyn jest jednym z najbardziej niezwykłych i fascynujących pierwiastków. Pamiętaj jednak, młody badaczu, protaktyn jest silnie radioaktywny i może być niebezpieczny, więc zawsze należy obchodzić się z nim z ostrożnością.
✨ Czy wiesz, że…
-
1
Protaktyn to bardzo ciężki metal. Jego gęstość (ile masy mieści się w danej objętości) to około 15,4 g/cm³. Jest przez to wyraźnie cięższy od ołowiu, który ma 11,3. Taka sama kostka protaktynu waży więcej niż kostka ołowiu, choć obie wyglądają niepozornie.
-
2
Schłodzony do zaledwie 1,4 kelwina (około -272°C), czyli prawie do zera bezwzględnego (-273,15°C, najniższej możliwej temperatury), protaktyn staje się nadprzewodnikiem: przewodzi prąd elektryczny zupełnie bez oporu, więc bez żadnych strat energii.
-
3
Protaktyn to jeden z najrzadszych i najdroższych pierwiastków promieniotwórczych (takich, których atomy się rozpadają). Najwięcej naraz zdobyto go w 1961 roku: z 60 ton odpadów po przerobie uranu wydzielono tylko 127 gramów, czyli około 2 gramy z każdej tony. Kosztowało to około pół miliona dolarów.
-
4
Cały protaktyn w przyrodzie jest promieniotwórczy, nie ma żadnego trwałego izotopu (odmiany tego samego pierwiastka). Prawie zawsze to protaktyn-231. Jego okres półtrwania, czyli czas, po którym rozpada się połowa atomów, wynosi około 32 760 lat. To dłużej, niż ludzie uprawiają zboże!
-
5
Naukowcy potrafią odczytać dawne prądy morskie z mułu na dnie oceanu. Mierzą w nim stosunek dwóch izotopów (odmian atomów): protaktynu-231 i toru-230. Dzięki temu odtwarzają, jak płynęła woda w Atlantyku nawet 175 tysięcy lat temu, jeszcze w epoce lodowcowej.
🧭 Gdzie jesteś
Cała tablica
Dotknij dowolnego pierwiastka, żeby go poznać. Twój jest podkreślony.