Cześć! Tu Eugeniusz. Trzymasz w ręku kostkę z Pluton. Te same liczby, które na niej widzisz, masz niżej - i jeszcze trochę więcej. ⚛
⚛ Układ okresowy
Pluton Pu
metal · Plutonium
- Grupa
- 3
- Okres
- 7
- Blok
- f
- Stan w temp. pokojowej
- ciało stałe
- Gęstość
- 19,74 g/cm³
- Temperatura topnienia
- 641,0 °C
- Temperatura wrzenia
- 3327,0 °C
📜 Jak to odkryto
Historia odkrycia
1940
Odkrywca
Seaborg
Pluton został odkryty w 1940 roku przez zespół naukowców z University of California w Berkeley, w tym Glenna T. Seaborga, który otrzymał za to odkrycie Nagrodę Nobla. Pierwiastek ten otrzymał swoją nazwę na cześć Plutona, rzymskiego boga świata podziemnego i planety w naszym systemie słonecznym (aktualnie Pluton nie jest już uznawany za planetę).
⚛ W środku atomu
Jak zbudowany jest atom
Atom plutonu składa się z 94 protonów, 145 neutronów i 94 elektronów. Pluton jest pierwiastkiem chemicznym o symbolu Pu i liczbie atomowej 94. Jest to radioaktywny metal, który należy do aktynowców, grupy pierwiastków chemicznych.
⚛ Elektrony na powłokach
Elektrony nie leżą na kupce - krążą wokół jądra w warstwach, które nazywamy powłokami. Policz kropki.
- 1 2
- 2 8
- 3 18
- 4 32
- 5 24
- 6 8
- 7 2
Razem 94 elektronów - tyle samo, ile protonów w jądrze. Dlatego atom jest obojętny elektrycznie. Ostatnia powłoka (2) decyduje o tym, z czym pierwiastek się łączy.
Zapis skrótowy
[Rn] 5f⁶ 7s²
🔨 Do czego służy
Gdzie go spotkasz
Pluton, mimo swojej radioaktywności, ma wiele zastosowań. Oto kilka przykładów:
-
Energia
Pluton jest powszechnie używany jako paliwo w reaktorach jądrowych i jest kluczowym składnikiem w produkcji energii jądrowej. -
Nauka
Pluton jest intensywnie badany w naukach jądrowych, a jego unikalne właściwości przyczyniły się do licznych odkryć w tej dziedzinie.
Pluton to pierwiastek o ogromnym znaczeniu dla nauki i technologii. Pamiętaj jednak, młody badaczu, że pluton jest radioaktywny i może być niebezpieczny, więc zawsze należy obchodzić się z nim z ostrożnością.
✨ Czy wiesz, że…
-
1
Pluton ma aż sześć odmian alotropowych, czyli różnych postaci tego samego metalu, w których atomy są inaczej poukładane. Gdy zmienia się temperatura, pluton przebudowuje ten układ (nazywany siecią krystaliczną) i przy tym pęcznieje albo się kurczy. Jego gęstość skacze od około 16 do prawie 20 g/cm3.
-
2
Duży kawałek plutonu jest ciepły w dotyku, bo jego rozpad promieniotwórczy (samoczynne przemiany zachodzące wewnątrz atomów) cały czas wydziela ciepło. Pluton-238 grzeje się tak mocno - około 0,567 wata z grama - że jego tlenek potrafi rozgrzać się do czerwoności.
-
3
Metale zwykle świetnie przewodzą prąd, ale pluton jest dziwnym wyjątkiem. Jedna z jego odmian (nazywana alfa) przewodzi prąd elektryczny jeszcze słabiej niż bizmut, który uchodzi za najsłabiej przewodzący metal ze wszystkich. Jak na metal to naprawdę nietypowe.
-
4
Lity kawałek plutonu zachowuje się dość spokojnie, ale sproszkowany bywa piroforyczny (zapala się sam, bez ognia z zewnątrz). Taki proszek potrafi buchnąć płomieniem w zwykłym powietrzu w temperaturze pokojowej. Dlatego pluton trzyma się z dala od powietrza.
-
5
Rozpuść pluton w kwasie, a w jednym roztworze mogą naraz współistnieć jego cztery formy na różnych stopniach utlenienia (stopień utlenienia mówi, ile elektronów oddał atom; tu od III do VI) - każda w innym kolorze: fioletowym, żółtobrązowym, różowym i pomarańczowym. To wśród pierwiastków prawdziwa rzadkość.
🧭 Gdzie jesteś
Cała tablica
Dotknij dowolnego pierwiastka, żeby go poznać. Twój jest podkreślony.