Cześć! Tu Eugeniusz. Trzymasz w ręku kostkę z Rtęć. Te same liczby, które na niej widzisz, masz niżej - i jeszcze trochę więcej. ⚛
⚛ Układ okresowy
Rtęć Hg
metal · Mercury
- Grupa
- 12
- Okres
- 6
- Blok
- d
- Stan w temp. pokojowej
- ciecz
- Gęstość
- 13,55 g/cm³
- Temperatura topnienia
- -38,9 °C
- Temperatura wrzenia
- 356,6 °C
📜 Jak to odkryto
Historia odkrycia
prehistoria
Odkrywca
nieznany
Rtęć ma długą i interesującą historię, której korzenie sięgają starożytności. Występowała w kulturach takich jak starożytny Egipt, Chiny i Rzym, gdzie była używana w medycynie, kosmetykach i do produkcji luster. W średniowieczu alchemicy uważali rtęć za jedną z trzech podstawowych substancji, obok siarki i soli.
⚛ W środku atomu
Jak zbudowany jest atom
Atom rtęci składa się z 80 protonów, 121 neutronów i 80 elektronów. Jest to metal przejściowy o atomowej liczbie 80. Rtęć jest jednym z najcięższych pierwiastków, a jej unikalna struktura atomowa jest odpowiedzialna za jej ciekłe właściwości przy temperaturach pokojowych.
⚛ Elektrony na powłokach
Elektrony nie leżą na kupce - krążą wokół jądra w warstwach, które nazywamy powłokami. Policz kropki.
- 1 2
- 2 8
- 3 18
- 4 32
- 5 18
- 6 2
Razem 80 elektronów - tyle samo, ile protonów w jądrze. Dlatego atom jest obojętny elektrycznie. Ostatnia powłoka (2) decyduje o tym, z czym pierwiastek się łączy.
Zapis skrótowy
[Xe] 4f¹⁴ 5d¹⁰ 6s²
🔨 Do czego służy
Gdzie go spotkasz
Rtęć ma wiele praktycznych zastosowań, oto kilka przykładów:
-
Termometry
Ze względu na swoją zdolność do precyzyjnego reagowania na zmiany temperatury, rtęć była tradycyjnie używana w termometrach. -
Medycyna
Amalgamaty rtęciowe były długo używane między innymi w stomatologii do wypełnień zębowych, choć teraz są coraz rzadziej stosowane ze względu na potencjalne zagrożenia dla zdrowia i środowiska. Jest także wykorzystywana przy produkcji elektrod medycznych. -
Produkcja chloru
Rtęć jest używana w procesie elektrolizy soli w celu produkcji chloru i zasady sodowej. -
Oświetlenie
Rtęć jest składnikiem niektórych rodzajów lamp fluorescencyjnych, gdzie emituje światło, gdy jest poddawana rozładowaniu elektrycznemu.
Rtęć to pierwiastek o niezwykle ciekawych właściwościach i wielu zastosowaniach. Ale pamiętaj, młody badaczu, rtęć jest też toksyczna i niebezpieczna, więc zawsze szanuj swoje pierwiastki i bądź bezpieczny! Ciesz się swoim odkrywaniem pierwiastków i doceniaj unikalność rtęci, jednego z najbardziej wyjątkowych skarbów natury!
✨ Czy wiesz, że…
-
1
Metale są zwykle twarde, a rtęć w temperaturze pokojowej jest cieczą. Powód zaskakuje: jej elektrony pędzą z prędkością 174 000 km/s (58% prędkości światła) i stają się cięższe, co osłabia wiązania między atomami. Bez tego efektu (z teorii względności) rtęć zastygłaby dopiero przy około +66 °C, a nie przy -38,83 °C.
-
2
Rtęć jest tak gęsta, że przedmioty tonące w wodzie na niej pływają. Ma 13,5 grama na centymetr sześcienny, czyli jest 13,5 razy cięższa od wody. Żelazny klucz (gęstość 7,9) i kula z ołowiu (11,3) spokojnie unoszą się na jej powierzchni, bo są od rtęci lżejsze.
-
3
Rozlana rtęć nie robi kałuży jak woda, lecz zbiera się w srebrzyste kuleczki turlające się po stole. To sprawka napięcia powierzchniowego (siły ściągającej powierzchnię cieczy), które u rtęci jest ponad 6 razy większe niż u wody. Rtęć nie zwilża szkła, więc w rurce jej powierzchnia się wybrzusza.
-
4
Rtęć potrafi rozpuścić inne metale, trochę jak woda rozpuszcza cukier. Wchłania złoto, srebro czy cynę i tworzy z nimi miękką masę zwaną amalgamatem (stop rtęci z innym metalem). Jest jednak kilka metali, których wcale nie rusza: żelazo, platyna i wolfram zostają nietknięte.
-
5
Wśród ponad 100 pierwiastków tylko dwa są ciekłe w temperaturze pokojowej: rtęć - jedyny płynny metal, oraz brom - jedyny płynny niemetal, brązowoczerwona, parująca ciecz. Brom krzepnie już w -7,2 °C, a rtęć dopiero w -38,83 °C, więc rtęć pozostaje płynna nawet na sporym mrozie.
🧭 Gdzie jesteś
Cała tablica
Dotknij dowolnego pierwiastka, żeby go poznać. Twój jest podkreślony.