Cześć! Tu Eugeniusz. Trzymasz w ręku kostkę z Cyna. Te same liczby, które na niej widzisz, masz niżej - i jeszcze trochę więcej. ⚛
⚛ Układ okresowy
Cyna Sn
metal · Tin
- Grupa
- 14
- Okres
- 5
- Blok
- p
- Stan w temp. pokojowej
- ciało stałe
- Gęstość
- 7,29 g/cm³
- Temperatura topnienia
- 232,0 °C
- Temperatura wrzenia
- 2270,0 °C
📜 Jak to odkryto
Historia odkrycia
prehistoria
Odkrywca
nieznany
Cyna była znana już w starożytnych cywilizacjach, takich jak Egipt, Mezopotamia i Grecja. Jej zastosowanie sięga tysiącleci wstecz, gdzie była wykorzystywana do produkcji brązu, stopu miedzi i cyny. Pierwsze znaleziska wyrobów z cyny sięgają aż 3000 lat p.n.e. Cyna odgrywała także ważną rolę w starożytnym Egipcie, gdzie była stosowana do produkcji luster i ozdób.
⚛ W środku atomu
Jak zbudowany jest atom
Atom cyny składa się z 50 protonów i 69 neutronów, które tworzą jądro atomowe. Wokół jądra krążą 50 elektronów, które tworzą powłoki atomu. Cyna należy do grupy metali, co oznacza, że ma doskonałe właściwości przewodzenia elektryczności i ciepła.
⚛ Elektrony na powłokach
Elektrony nie leżą na kupce - krążą wokół jądra w warstwach, które nazywamy powłokami. Policz kropki.
- 1 2
- 2 8
- 3 18
- 4 18
- 5 4
Razem 50 elektronów - tyle samo, ile protonów w jądrze. Dlatego atom jest obojętny elektrycznie. Ostatnia powłoka (4) decyduje o tym, z czym pierwiastek się łączy.
Zapis skrótowy
[Kr] 4d¹⁰ 5s² 5p²
🔨 Do czego służy
Gdzie go spotkasz
Cyna jest powszechnie stosowana w różnych dziedzinach i ma wiele praktycznych zastosowań. Oto kilka przykładów:
-
Opakowania spożywcze
Cyna jest wykorzystywana do produkcji konserw i puszek spożywczych. Jej odporność na korozję i niski punkt topnienia czynią ją idealnym materiałem do przechowywania żywności. -
Lutownictwo
Cyna jest głównym składnikiem lutowania, procesu łączenia elementów metalowych za pomocą stopów cyny i ołowiu. Lutowanie jest szeroko stosowane w elektronice, produkcji przewodów i innych zastosowaniach. -
Ołówki i farby
Cyna jest używana do produkcji ołówków, farb olejnych i pigmentów artystycznych. Dzięki swojej stabilności chemicznej i łatwości w obróbce, cyna jest idealnym składnikiem. -
Napoje i konserwanty
Sole cyny są stosowane jako dodatki do żywności w celu zapobiegania rozwojowi mikroorganizmów i przedłużenia trwałości produktów spożywczych.
Cyna to pierwiastek o niezwykłych właściwościach i różnorodnych zastosowaniach. Jego obecność w naszym codziennym życiu jest niezwykle istotna. Kontynuuj swoje pasjonujące odkrywanie świata pierwiastków i zgłębiaj tajemnice, które czekają na Ciebie!
✨ Czy wiesz, że…
-
1
Cyna nie lubi zimna. Poniżej 13,2 °C zamienia się w kruchą cynę szarą i rozsypuje w proszek. To przemiana alotropowa: te same atomy układają się w inny wzór. Gęstość spada z 7,3 do 5,85 g/cm³, więc metal pęcznieje o około jedną czwartą i pęka. To zaraza cynowa.
-
2
Cyna ma 10 trwałych izotopów, czyli odmian atomu różniących się liczbą neutronów w jądrze. To rekord wśród wszystkich pierwiastków. Każdy z nich ma 50 protonów, ale neutronów od 62 do 74. Najwięcej, około 33 procent, jest cyny-120.
-
3
W skali Mohsa, która mierzy odporność na zarysowania od 1 do 10, cyna ma tylko 1,5. Ludzki paznokieć ma około 2,5, więc bez trudu zostawi na czystej cynie rysę. Twardszy od cyny jest nawet gips. Diament, najtwardszy w tej skali, ma 10.
-
4
W 2026 roku fizycy, a wśród nich doktorant z Narodowego Centrum Badań Jądrowych, zmierzyli najszybszy znany rozpad alfa. Jądro telluru-104 wyrzuca cząstkę alfa i staje się cyną-100. Połowa takich jąder robi to w 7,2 nanosekundy, czyli w 7,2 miliardowych części sekundy.
🧭 Gdzie jesteś
Cała tablica
Dotknij dowolnego pierwiastka, żeby go poznać. Twój jest podkreślony.