Cześć! Tu Eugeniusz. Trzymasz w ręku kostkę z Miedź. Te same liczby, które na niej widzisz, masz niżej - i jeszcze trochę więcej. ⚛
⚛ Układ okresowy
Miedź Cu
metal · Copper
- Grupa
- 11
- Okres
- 4
- Blok
- d
- Stan w temp. pokojowej
- ciało stałe
- Gęstość
- 8,92 g/cm³
- Temperatura topnienia
- 1083,5 °C
- Temperatura wrzenia
- 2595,0 °C
📜 Jak to odkryto
Historia odkrycia
prehistoria
Odkrywca
nieznany
Miedź to jeden z najstarszych pierwiastków znanych ludzkości, używany od czasów prehistorycznych. Nie znamy dokładnej daty odkrycia tego pierwiastka, bo jest on używany od tysięcy lat! Nazwa „miedź” pochodzi od łacińskiego słowa „Cuprum”, które z kolei pochodzi od nazwy wyspy Cypr, gdzie starożytni Rzymianie wydobywali ten pierwiastek.
⚛ W środku atomu
Jak zbudowany jest atom
Atom miedzi składa się z 29 protonów i około 35 neutronów tworzących jądro oraz 29 elektronów, które krążą wokół niego na różnych poziomach energetycznych. To właśnie te elektrony nadają miedzi jej wyjątkowe właściwości.
⚛ Elektrony na powłokach
Elektrony nie leżą na kupce - krążą wokół jądra w warstwach, które nazywamy powłokami. Policz kropki.
- 1 2
- 2 8
- 3 18
- 4 1
Razem 29 elektronów - tyle samo, ile protonów w jądrze. Dlatego atom jest obojętny elektrycznie. Ostatnia powłoka (1) decyduje o tym, z czym pierwiastek się łączy.
Zapis skrótowy
[Ar] 3d¹⁰ 4s¹
🔨 Do czego służy
Gdzie go spotkasz
Miedź jest używana w niezliczonych dziedzinach. Oto kilka przykładów:
-
Monety
Ze względu na jej trwałość i piękny blask, miedź jest często używana do produkcji monet. -
Przewodnictwo elektryczne
Miedź jest jednym z najlepszych przewodników elektryczności, dzięki czemu jest nieodzowna w produkcji kabli elektrycznych. -
Naczynia kuchenne
Miedź jest również wykorzystywana do produkcji naczyń kuchennych, ponieważ dobrze przewodzi ciepło. -
Jubilerstwo
Ze względu na swój piękny kolor i łatwość obróbki, miedź jest chętnie wykorzystywana w jubilerstwie.
To dopiero początek twojej podróży do świata miedzi. Jestem pewien, że czekają na ciebie jeszcze niesamowite odkrycia! Odkrywajmy razem fascynujący świat miedzi!
✨ Czy wiesz, że…
-
1
Miedź nie jest magnetyczna, a mimo to potrafi zahamować magnes. Magnes spadający przez miedzianą rurkę wzbudza w niej prądy wirowe (krążące prądy elektryczne), a te tworzą własne pole magnetyczne, które przeszkadza mu w spadaniu. Dlatego opada powoli, jakby przez miód.
-
2
Ośmiornice i większość ślimaków mają niebieską krew. Zamiast hemoglobiny z żelazem pracuje w niej hemocyjanina - białko, w którym tlen chwytają dwa atomy miedzi. Z tlenem hemocyjanina jest niebieska, bez tlenu bezbarwna. Wyjątkiem są zatoczki: te ślimaki mają hemoglobinę i czerwonawą hemolimfę (krew bezkręgowców).
-
3
Zielone dachy starych kościołów były kiedyś rude i błyszczące. Wilgoć i powietrze sprawiają, że miedź pokrywa się patyną, czyli śniedzią: mieszaniną zasadowych soli miedzi(II), głównie siarczanów, a w czystym powietrzu także węglanów. Pełna zielona powłoka narasta od kilku do kilkudziesięciu lat i spowalnia korozję.
-
4
Polska ruda miedzi jest wyjątkowo bogata w srebro. W 2023 r. Grupa KGHM wyprodukowała ok. 1428 ton srebra i była - po meksykańskim Fresnillo - drugim producentem tego metalu na świecie (World Silver Survey 2024). To srebro powstaje jako produkt uboczny, czyli przy okazji przerobu rudy miedzi.
-
5
Trzymana w dłoni kostka miedzi wydaje się zimna, bo błyskawicznie odbiera ciepło ze skóry. Współczynnik przewodzenia ciepła (im większy, tym szybciej płynie ciepło) wynosi dla miedzi około 390, a dla stali 58 W/(m·K). W miedzi ciepło płynie blisko 7 razy szybciej niż w stali.
🧭 Gdzie jesteś
Cała tablica
Dotknij dowolnego pierwiastka, żeby go poznać. Twój jest podkreślony.