Cześć! Tu Eugeniusz. Trzymasz w ręku kostkę z Nikiel. Te same liczby, które na niej widzisz, masz niżej - i jeszcze trochę więcej. ⚛
⚛ Układ okresowy
Nikiel Ni
metal · Nickel
- Grupa
- 10
- Okres
- 4
- Blok
- d
- Stan w temp. pokojowej
- ciało stałe
- Gęstość
- 8,91 g/cm³
- Temperatura topnienia
- 1453,0 °C
- Temperatura wrzenia
- 2732,0 °C
📜 Jak to odkryto
Historia odkrycia
1751
Odkrywca
Cronstedt
Nikiel został odkryty w 1751 roku przez szwedzkiego chemika Axela Fredrika Cronstedta, który szukał sposobu na wydobycie miedzi z pewnej rudy, ale zamiast tego znalazł nowy, nieznany dotąd pierwiastek. Cronstedt nadał mu nazwę „nikiel” na cześć tajemniczej postaci z niemieckiej mitologii, „kobolda”, co dosłownie oznacza „duszka górniczego”.
⚛ W środku atomu
Jak zbudowany jest atom
Atom niklu składa się z 28 protonów i około 31 neutronów w jądrze oraz z 28 elektronów, które krążą wokół jądra na różnych orbitach. Ta wyjątkowa konfiguracja sprawia, że nikiel ma wiele ciekawych właściwości.
⚛ Elektrony na powłokach
Elektrony nie leżą na kupce - krążą wokół jądra w warstwach, które nazywamy powłokami. Policz kropki.
- 1 2
- 2 8
- 3 16
- 4 2
Razem 28 elektronów - tyle samo, ile protonów w jądrze. Dlatego atom jest obojętny elektrycznie. Ostatnia powłoka (2) decyduje o tym, z czym pierwiastek się łączy.
Zapis skrótowy
[Ar] 3d⁸ 4s²
🔨 Do czego służy
Gdzie go spotkasz
Nikiel znajduje zastosowanie w wielu różnych dziedzinach. Oto kilka przykładów:
-
Monety
Wiele monet na całym świecie jest wykonanych z niklu lub stopów zawierających nikiel, co nadaje im charakterystyczny blask. -
Stal nierdzewna
Nikiel jest jednym z kluczowych składników stali nierdzewnej, dzięki czemu ta stal jest odporna na korozję. -
Baterie
Nikiel jest ważnym składnikiem niektórych typów baterii, w tym baterii niklowo-kadmowych i niklowo-metalowo-wodorkowych. -
Elektronika
Ze względu na swoje właściwości przewodzące, nikiel jest często wykorzystywany w produkcji różnych elementów elektronicznych.
To dopiero początek Twojej podróży do świata niklu. Jestem pewien, że czekają na ciebie jeszcze niesamowite odkrycia! Więc do dzieła, odkrywajmy razem fascynujący świat niklu!
✨ Czy wiesz, że…
-
1
Podgrzej czysty nikiel do około 354 °C, a magnes przestanie go przyciągać. To temperatura Curie (627 K): powyżej niej nikiel traci ferromagnetyzm (silny magnetyzm) i staje się słabo magnetycznym paramagnetykiem. Po ostygnięciu efekt wraca. Żelazo wytrzymuje do 770 °C. Uwaga: typowe monety to stopy, nie czysty nikiel.
-
2
Jądro niklu-62 jest najsilniej związane spośród wszystkich znanych nuklidów (rodzajów jąder): 8,7945 MeV energii wiązania na nukleon (cząstkę jądra). Drugie jest żelazo-58 (8,7922 MeV), a dopiero trzecie sławne żelazo-56 (8,7903 MeV). Rekord ma więc nikiel, nie żelazo - choć to Fe-56 ma najmniejszą masę na nukleon.
-
3
W Szklarach koło Ząbkowic Śląskich rudy niklu wydobywano - z przerwami - od 1891 do 1983 roku, gdy kopalnię zamknięto jako nieopłacalną. Ten sam nikiel barwi tamtejszy chryzopraz: jego jabłkowozieloną barwę dają mikroskopijne wtrącenia (drobinki) krzemianów niklu w chalcedonie, odmianie kwarcu.
-
4
Meteoryt Morasko spadł ok. 5000 lat temu na terenie dzisiejszego Poznania. To meteoryt żelazny: ok. 93% żelaza i 6,56% niklu. Dużo niklu zdradza, że bryła jest z kosmosu, ale nikiel bywa też w stali nierdzewnej. Pewność daje struktura Widmanstättena (wzór pasków w przeciętej bryle). Największy okaz waży 271,8 kg.
-
5
Stop żelaza z 36 procentami niklu, zwany inwarem, prawie nie zmienia długości przy ogrzewaniu. Rozszerza się około dziesięć razy mniej niż zwykła stal (1,3 zamiast 11-15 milionowych części długości na stopień). Za zbadanie takich stopów Charles Guillaume dostał Nagrodę Nobla w 1920 roku.
🧭 Gdzie jesteś
Cała tablica
Dotknij dowolnego pierwiastka, żeby go poznać. Twój jest podkreślony.