Łatwy tekst
Eugeniusz wita

Cześć! Tu Eugeniusz. Na tej tablicy mieszka cała kosmiczna rodzina - Słońce, planety, a nawet mały Pluton. Pokażę Ci, kto tu jest kim. 🪐☀️

Tablica Poznaj Układ Słoneczny

Zewnętrzna tablica edukacyjna, przy której zwiedzasz cały Układ Słoneczny. Planety ustawione po kolei od Słońca, ciekawostki przy każdej z nich i wierszyk, dzięki któremu ich kolejność zostanie Ci w głowie.

☀️ Słońce i 8 planet

🪐 schemat orbit

⭐ rodzaje gwiazd

Eugeniusz radość

Podpowiedź: nie musisz czytać wszystkiego naraz. Dziś jedna ramka, jutro kolejna - kosmos nigdzie nie ucieknie. 🪐

Jak się bawić

Nic tu się nie przesuwa ani nie kręci - to Ty wędrujesz. Wzrokiem i palcem przechodzisz od Słońca do najdalszych planet, czytasz ciekawostki i rozwiązujesz kosmiczne zagadki.

📸 Zobacz urządzenie

👣 Pięć wypraw po kosmosie

1

Poznaj planety po kolei. Zacznij od paska na górze tablicy. Pierwsze jest Słońce, a za nim planety ułożone od najbliższej do najdalszej. Przeczytaj na głos wszystkie nazwy i znajdź tę, na której mieszkasz.

💡 Tip Eugeniusza: Ziemia jest trzecia od Słońca. Policz na palcach, a już nigdy nie pomylisz jej miejsca.

2

Zapamiętaj kolejność wierszykiem. W prawym górnym rogu tablicy czeka rymowanka. Pierwsze litery jej słów są czerwone - i nie bez powodu. Przyłóż palec do każdej litery i znajdź w pasku planetę, która zaczyna się tak samo.

💡 Końcówka wierszyka to „Jest Słoneczny Układ Nowy”: J, S, U, N, czyli Jowisz, Saturn, Uran i Neptun.

3

Rozróżnij planetę, gwiazdę i księżyc. Po lewej stronie tablicy są trzy ramki z czerwonymi nagłówkami. Przeczytaj, czym różnią się te ciała niebieskie, a potem pokaż na tablicy gwiazdę i planetę. A wokół czego krąży księżyc?

💡 Zagadka na rozgrzewkę: Słońce to planeta, gwiazda czy księżyc? Sprawdź w ramce, zanim odpowiesz.

4

Obleć planety po orbitach. W środku tablicy Słońce otaczają przerywane linie - to drogi, po których krążą planety. Poprowadź palcem po jednej z nich, a potem przeczytaj dymek z ciekawostką przy tej planecie.

💡 Każdy wybiera inną planetę, czyta jej dymek i opowiada reszcie. Przy tablicy zmieści się kilkoro odkrywców naraz.

5

Odczytaj kolory gwiazd. W prawym dolnym rogu tablicy stoi rząd gwiazd od niebieskiej do czerwonej, a nad każdą z nich litera. Porównaj ich barwy i zgadnij, która gwiazda jest najgorętsza. Odpowiedź znajdziesz na tablicy.

💡 Pod literą G czeka strzałka z krótkim podpisem. Znajdź ją i przeczytaj, co tam napisano.

Eugeniusz szuka

Ciekawostka: jedną z planet znaleziono najpierw na kartce z obliczeniami, a dopiero potem przez teleskop. Zgadniesz którą? 🔭

Co tu się dzieje?

Dziś całą rodzinę Słońca widać na jednej tablicy. Ludzie składali ten obraz przez wieki: patrzyli w niebo, liczyli i dopisywali do niego kolejne planety.

Starożytni obserwatorzy nieba zauważyli, że kilka jasnych „gwiazd” nie stoi w miejscu, tylko powoli wędruje wśród innych. Stąd wzięło się słowo „planeta” - po grecku „wędrowiec”.

Słońce jest gwiazdą - ogromną, gorącą kulą, która świeci własnym światłem i swoją grawitacją trzyma przy sobie cały układ. Planety same nie świecą: odbijają światło Słońca i krążą wokół niego po swoich orbitach, każda w innej odległości. Wokół wielu planet krążą z kolei księżyce, tak jak nasz Księżyc wokół Ziemi.

Merkurego, Wenus, Marsa, Jowisza i Saturna ludzie widzieli gołym okiem już w starożytności. W 1781 roku William Herschel dostrzegł przez teleskop Urana - pierwszą planetę znalezioną w ten sposób. Neptuna najpierw wyliczono: Urbain Le Verrier obliczył z nieregularności ruchu Urana, gdzie powinien krążyć, a Johann Gottfried Galle odnalazł go w 1846 roku już pierwszej nocy poszukiwań.

Ludzie od dawna budowali modele, żeby kosmos dało się pokazać. W latach 1712-1713 John Rowley zbudował dla hrabiego Orrery mechanizm z Ziemią i Księżycem krążącymi wokół Słońca - od tytułu hrabiego takie modele nazywa się orrery. Tablica ma stalową konstrukcję, ocynkowaną i malowaną proszkowo, a nadruk planszy chroni lakier odporny na promieniowanie UV. Jest przystosowana do montażu na zewnątrz i do użytkowania przez cały rok w warunkach atmosferycznych.

Rycina w stylu dawnego sztychu: otwarta księga ze schematem heliocentrycznym - Słońce pośrodku, wokół niego orbity planet, a Ziemia w kółku orbity Księżyca

Mikołaj Kopernik i „De revolutionibus”, 1543

Astronom z Torunia opisał w tym dziele świat, w którym Ziemia jest jedną z planet krążących wokół Słońca. Oryginalny rękopis przechowuje Biblioteka Jagiellońska, a UNESCO wpisało go na listę „Pamięć Świata”. Schemat orbit na tablicy opowiada tę samą historię.

Dowiedz się więcej: dlaczego Pluton nie jest już planetą

Pluton odkryto w 1930 roku i przez lata uznawano go za dziewiątą planetę. Nazwę zaproponowała 11-letnia Venetia Burney z Oksfordu. Wymyśliła ją przy śniadaniu, a jej dziadek przekazał pomysł astronomom z Obserwatorium Lowella.

Pluton krąży daleko za Neptunem, w Pasie Kuipera - obszarze pełnym lodowych ciał. Jeszcze dalej rozciąga się Obłok Oorta, najdalsze obrzeże Układu Słonecznego. W 2006 roku Międzynarodowa Unia Astronomiczna uznała Plutona za planetę karłowatą: krąży w tłumie podobnych lodowych ciał, a planeta musi mieć orbitę tylko dla siebie. Dlatego na tablicy ma swoje miejsce, ale poza górnym szeregiem planet.

Dowiedz się więcej: kolory gwiazd i lata świetlne

Litery O, B, A, F, G, K i M przy gwiazdach na tablicy oznaczają rodzaje gwiazd, a ich barwy nie są przypadkowe. Kolor zdradza, jak gorąca jest powierzchnia gwiazdy: niebieskie są najgorętsze, czerwone najchłodniejsze. Podobnie świeci metal rozgrzewany w kuźni - najpierw na czerwono, a im jest gorętszy, tym jaśniej.

Gwiazdy są tak daleko, że odległości do nich mierzy się w latach świetlnych. Rok świetlny to nie czas, tylko droga: tyle, ile światło pokona w ciągu roku.

Eugeniusz myśli

„Ogląda planety” - myślą dorośli. A dziecko właśnie układa sobie w głowie cały kosmos: porządek, odległości i gwiazdy. Pokazać, jak to działa? 😉

Co Twoje dziecko tu rozwija

Kolorowa plansza o kosmosie kryje cztery lekcje naraz: astronomię od podstaw, wyobraźnię przestrzenną, sprytne zapamiętywanie i czytanie schematów.

🪐

Kosmos od podstaw

Dziecko poznaje kolejność planet i uczy się odróżniać gwiazdę od planety i księżyca. To fundament późniejszych lekcji przyrody, geografii i fizyki o Ziemi we Wszechświecie.

🌀

Wyobraźnia przestrzenna

Orbity coraz dalej od Słońca i grafiki planet różnej wielkości zamieniają kosmos w obraz, który da się objąć wzrokiem. Dziecko uczy się wyobrażać sobie rzeczy zbyt wielkie, żeby zobaczyć je naraz.

🧠

Pamięć i skojarzenia

Wierszyk zamienia listę trudnych nazw w rytm, który sam wraca w głowie. Dziecko poznaje sposób zapamiętywania przydatny przy każdej nauce na pamięć.

🗺️

Czytanie schematów

Pasek z nazwami, dymki, ramki i rząd gwiazd z literami - tablica uczy czytać informację zapisaną obrazem. Tak samo czyta się później mapę, wykres w podręczniku czy rozkład jazdy.

Eugeniusz z koniczynką

Planety masz już w małym palcu? To dopiero start rakiety! Mam dla Was cztery pomysły na kolejne wyprawy. 🚀

Pomysły na więcej

Kosmos nie kończy się na placu. Cztery zabawy do powtórzenia w domu, w sali i pod wieczornym niebem - wystarczą owoce, kreda, kartka i odrobina ciekawości.

🍉

Planety z owoców

Z owoców i warzyw różnej wielkości ułóżcie planety - od arbuza-Jowisza po groszek-Merkurego. Potem przestawcie je w kolejności od Słońca i porównajcie z tablicą.

🚶

Żywy Układ Słoneczny

Jedno dziecko zostaje Słońcem, reszta planetami. Każda planeta krąży po swojej orbicie - bliskie po małym kole, dalekie po wielkim. Szybko widać, komu okrążenie zajmuje najwięcej czasu.

🌙

Wieczorne łowy na planety

Niektóre planety widać bez lunety. Wyjdźcie wieczorem na spacer i poszukajcie jasnego punktu, który świeci spokojniej niż gwiazdy - to może być Wenus albo Jowisz.

✏️

Własny wierszyk o planetach

Wymyślcie własne zdanie, w którym kolejne słowa zaczynają się na te same litery co planety. Najzabawniejszy wierszyk wygrywa i dostaje honorowe miejsce na ścianie.

Eugeniusz wskazuje

Spakowałem Ci plecak - weź te materiały do domu albo do klasy.

Plecak Eugeniusza

Kolorowanka gotowa do druku i pobrania.

🎨 Kolorowanka