Cześć! Tu Eugeniusz. Te dwa domy tylko wyglądają podobnie - jeden dba o ciepło i wodę dużo lepiej. Który? 🏠
🏠 Witaj na pokładzie
Tablica Eko-dom
Zewnętrzna tablica o domowych eko-nawykach. Porównujesz dwa domy w przekroju, czytasz porady w chmurkach i sprawdzasz, którędy z domu ucieka ciepło.
Podpowiedź: różnice kryją się w drobiazgach. Kran, zasłona, garnek - przyjrzyj się wszystkiemu po kolei. 🔍
🤸 Krok po kroku
Jak się bawić
Tablica to łamigłówka dla bystrych oczu. Dwa domy stoją obok siebie, a Ty sprawdzasz, czym się różnią i co z tego wynika dla wody i ciepła.
📸 Zobacz urządzenie
👣 Pięć zadań przy tablicy
1
Znajdź różnice. Przyjrzyj się obu domom. Każdy ma łazienkę, pokoje i kuchnię, ale urządzone są inaczej. Porównuj je kawałek po kawałku i licz każdą różnicę, którą wypatrzysz.
💡 Tip Eugeniusza: prowadź dwa palce naraz, po jednym na każdym domu. Tak łatwiej zapamiętać, gdzie skończyłeś szukać.
2
Zajrzyj do łazienki. W jednym domu jest kabina prysznicowa, w drugim wanna. Odszukaj, jaka temperatura panuje w każdej łazience i gdzie jest cieplej. A potem przeczytaj dwie różowe chmurki o wodzie.
💡 Sprawdź też krany. W jednym domu kapie woda - to różnica, którą łatwo przeoczyć.
3
Obejrzyj pokoje i kuchnię. Poszukaj grzejników, zasłon i garnków na kuchence. Czy każdy grzejnik ma wokół wolne miejsce? Który garnek ma pokrywkę, a z którego ucieka para?
💡 Utknąłeś? Różowe chmurki to porady - podpowiadają, gdzie jeszcze warto poszukać.
4
Podążaj za strzałkami. Wokół szarego domu biegną strzałki z podpisami i procentami. Każda pokazuje, którędy ucieka z domu ciepło. Która droga jest największa, a które są najmniejsze?
💡 Dodaj do siebie wszystkie procenty ze strzałek. Wyjdzie równe 100 - czyli całe ciepło, które ucieka z domu.
5
Opowiedz, co znalazłeś. Przy tablicy zmieści się kilkoro dzieci naraz. Niech każdy pokaże jedną różnicę i wytłumaczy innym, dlaczego jest ważna.
💡 Kto pokaże różnicę, której nikt jeszcze nie znalazł, wybiera następnego odkrywcę.
Ciekawostka: już w starożytnej Grecji radzono, jak ustawić dom, żeby zimą łapał słońce. ☀️
🔍 Skąd to się wzięło
Co tu się dzieje?
Zimą dom bez przerwy oddaje ciepło na zewnątrz, choć nikt tego nie widzi. Ludzie od ponad dwóch tysięcy lat szukają sposobów, żeby je zatrzymać - i o tym opowiada ta tablica.
Ciepło zawsze wędruje tam, gdzie jest chłodniej. Dobry dom działa jak termos: zatrzymuje je w środku jak najdłużej.
Ciepłe powietrze jest lżejsze od zimnego, więc unosi się pod sufit - i jeśli dach nie jest dobrze ocieplony, ciepło ucieka przez niego na zewnątrz. Przez ściany i okna dom oddaje ciepło chłodnemu powietrzu, a przez podłogę - zimnemu gruntowi. Część ucieka też z wentylacją: dom musi wymieniać zużyte powietrze na świeże, a razem z tym zużytym wychodzi ciepło.
W 1991 roku cztery rodziny wprowadziły się do szeregowca w dzielnicy Kranichstein w niemieckim Darmstadt. To pierwszy dom pasywny na świecie. Ogrzewa go słońce wpadające przez okna, ciepło z wnętrza domu i podgrzane świeże powietrze. Na ogrzewanie zużywa o ponad 90% mniej energii niż zwykły nowy budynek z tamtych lat.
Dom to jednak także codzienne nawyki jego mieszkańców. Każdy litr ciepłej wody trzeba najpierw podgrzać, a każdą lampę zasilić prądem. Tablica zestawia szary dom, który traci ciepło wieloma drogami, z zielonym, w którym ktoś zadbał o drobiazgi. Tablica ma stalową konstrukcję, ocynkowaną i malowaną proszkowo, a nadruk planszy chroni lakier odporny na promieniowanie UV. Jest przystosowana do montażu na zewnątrz i do użytkowania przez cały rok w warunkach atmosferycznych.
Sokrates i dom zwrócony ku słońcu, starożytna Grecja
Ksenofont zapisał, że Sokrates radził budować dom frontem na południe. Zimą promienie słońca wpadają do portyków. Latem słońce idzie wysoko nad dachem i jest cień. Stronę południową należy więc budować wyżej, a północną niżej - dla osłony przed zimnym wiatrem. Tablica Eko-dom stawia to samo pytanie: jak nie marnować ciepła?
Dowiedz się więcej: jak zobaczyć niewidzialne ciepło
W 1800 roku astronom William Herschel przepuścił światło słoneczne przez szklany pryzmat, który rozszczepił je na kolory. Potem trzema termometrami z poczernionymi bańkami mierzył temperaturę poszczególnych kolorów. Najcieplej było tuż za czerwienią - tam, gdzie nie było widać żadnego światła.
Tak odkrył promienie cieplne, dziś nazywane podczerwienią. Oko ich nie widzi, ale wychwytuje je kamera termowizyjna. Na jej zdjęciach ciepłe miejsca mają inny kolor niż zimne, więc widać, którędy budynek traci ciepło. Takie zdjęcia wykonano też pierwszemu domowi pasywnemu w Darmstadt.
Dowiedz się więcej: czym jest mostek termiczny
Dom może mieć grube, dobrze ocieplone ściany, a mimo to tracić ciepło w kilku miejscach. To mostki termiczne - miejsca, w których ocieplenie jest cieńsze, przerwane albo ściana zmienia kształt, jak w narożniku. Ciepło przechodzi przez nie na zewnątrz szybciej niż przez resztę ściany, jak woda przez dziurkę w wiadrze.
Mostki powstają zwykle tam, gdzie łączą się różne części budynku: przy ramach okien, w narożnikach albo przy balkonie wystającym ze ściany. Zimą ściana w takim miejscu jest od środka chłodniejsza, więc może na niej osiadać wilgoć. Dlatego budowniczowie dbają, żeby ocieplenie otulało dom bez przerw.
„Zwykła wyszukiwanka” - myślą dorośli. A dziecko uczy się, gdzie w domu marnuje się woda i ciepło. Pokazać? 😉
🧠 Dla dorosłych
Co Twoje dziecko tu rozwija
Szukanie różnic to dopiero początek. Przy tej tablicy dziecko ćwiczy uważne patrzenie, poznaje domową ekologię, oswaja liczby i uczy się wyciągać wnioski z tego, co zobaczyło.
Spostrzegawczość i skupienie
Żeby znaleźć różnice, dziecko porównuje dwa obrazy szczegół po szczególe i przez dłuższą chwilę trzyma uwagę na jednym zadaniu. Uczy się sprawdzać dokładnie i wracać do miejsc, które mogło przeoczyć.
Codzienne eko-nawyki
Plansza nosi tytuł „Domowe eko-nawyki”. Dziecko uczy się z niej, że o środowisko dba się przy zwykłych czynnościach, bez wychodzenia z domu.
Liczby na co dzień
Procenty, litry i stopnie Celsjusza nie są tu zadaniem z podręcznika, tylko opisem zwykłego domu. Dziecko porównuje wielkości i widzi, do czego liczby przydają się poza szkołą.
Wyciąganie wniosków
Dlaczego jeden dom jest zielony, a drugi szary? Dziecko szuka odpowiedzi w obrazku i liczbach, a potem wskazuje, który z nich oszczędza więcej.
Znalazłeś wszystkie różnice? Czas na śledztwo w prawdziwym domu - Twoim! Mam cztery pomysły na eko-zabawy. 🔍
✨ Idziemy dalej
Pomysły na więcej
Eko-nawyki da się sprawdzić także z dala od tablicy. Oto cztery zabawy do domu i sali, do których wystarczy to, co jest pod ręką.
🕵️
Tropiciel ucieczki ciepła
Zamieńcie się w tropicieli i poszukajcie w domu albo w sali miejsc, przez które ucieka ciepło. Pomoże w tym domowy wykrywacz przeciągów i uważne oko.
🚿
Minuta pod kranem
Podstawcie pod kran dzbanek z podziałką i zmierzcie, ile wody leci w kilka sekund. Proste mnożenie zdradzi, ile to na minutę - wynik może zaskoczyć całą rodzinę.
🍲
Wyścig dwóch garnków
Dwa jednakowe garnki, tyle samo wody, tylko jeden z pokrywką. Który wygra wyścig do wrzenia? Domowy eksperyment, który sprawdza poradę z tablicy - z dorosłym przy kuchence.
📋
Strażnik eko-nawyków
Wybierzcie w domu trzy proste eko-nawyki i narysujcie tabelę na cały tydzień. Dziecko zostaje strażnikiem: każdego wieczoru sprawdza, co się udało, i stawia znaczek.
Spakowałem Ci plecak - weź te materiały do domu albo do klasy.
🎒 Do zabrania
Plecak Eugeniusza
Kolorowanka gotowa do druku i pobrania.
🎨 Kolorowanka
🎨