Cześć! Tu Eugeniusz. Tę tablicę poznaje się palcami. Zamkniesz oczy i zgadniesz, co czujesz? 🖐️
🏠 Witaj na pokładzie
Hapti - Natura pod palcami
Tablica dotykowa z serii Hapti: obrazek pełen zwierząt, a na nim kółka z wypukłymi fakturami przyrody. Kolce, pióra, łuski, pancerze, a nawet skałę poznaje się tu najpierw palcami. Dotykasz kółka, zgadujesz, kto lub co ma taką powierzchnię, i wskazujesz to na obrazku.
Zasada numer jeden: zanim zgadniesz, dotknij. Oczy lubią podpowiadać, ale tu pierwsze są palce. 🖐️
🤸 Krok po kroku
Jak się bawić
Instrukcja stoi na samej tablicy, w lewym górnym dymku: dotknij, wskaż, zamknij oczy. Pięć kroków poniżej prowadzi od pierwszego dotyku aż do sprawdzenia pary i ciekawostki.
📸 Zobacz urządzenie
🎬 Wideo instruktażowe
Eugeniusz pokazuje ▶ YOUTUBE
👣 Pięć kroków przy tablicy
1
Dotknij kółek. Przesuwaj opuszki po każdym kółku, jedno po drugim. Tablica sama podsuwa słowa na to, co czujesz: miękkie, twarde, chropowate.
💡 Tip Eugeniusza: dotykaj opuszkami, nie paznokciami, i przesuwaj palce w tę i z powrotem.
2
Wskaż właściciela. Na obrazku stoją postacie z przyrody. Pokaż palcem tę, która ma taką skórę, pióra albo powierzchnię, jaką czują Twoje opuszki.
💡 Opowiedz na głos, co czujesz: kłuje, drapie, jest gładko? Nazwanie wrażenia pomaga wybrać postać.
3
Zamknij oczy. Teraz trudniej: niech ktoś poprowadzi Twoją dłoń do dowolnego kółka. Zgadnij tylko dotykiem, czyja to faktura, i dopiero wtedy otwórz oczy.
💡 Zamieniajcie się rolami: jedna osoba prowadzi dłoń, druga zgaduje. Kto trafi więcej razy z zamkniętymi oczami?
4
Sprawdź po kolorze. Każde kółko ma kolorową obwódkę, a każda postać stoi na kolorowej plamie. Jeśli kolor obwódki i plamy jest ten sam, para się zgadza.
💡 Porównuj odcienie z bliska: jasnoniebieski to nie granatowy, a limonkowy to nie zwykła zieleń.
5
Przeczytaj dymek. Przy każdej postaci stoi dymek z ciekawostką o tym, czego przed chwilą dotykały palce. Przeczytajcie go razem, kiedy para już się zgadza.
💡 Dymek czytaj dopiero po zgadywaniu. Wtedy ciekawostka jest nagrodą, a nie podpowiedzią.
Ciekawostka: w Paryżu żył kiedyś nauczyciel, który uczył chłopaka czytać bez patrzenia. Posłuchaj! 📜
🔍 Skąd to się wzięło
Co tu się dzieje?
Przy tej tablicy oczy ustępują miejsca palcom. Tu sprawdzisz, co czują opuszki, po co zwierzętom kolce i pancerze oraz jak zaczęło się czytanie dotykiem.
„Hapti, czyli seria haptyczna - od greckiego háptō, dotykać. Tę tablicę naprawdę poznaje się tak, jak mówi jej nazwa.”
Wzrok pokazuje kolor i kształt. Czy coś jest twarde, chropowate albo kłujące, mówią dopiero palce. Dlatego zamknięte oczy nie psują zabawy, tylko ją utrudniają w najlepszy sposób: cała uwaga przechodzi wtedy do opuszek.
W przyrodzie wiele powłok to naturalne zbroje. Kolce jeża, twarde płytki pancernika, pancerz żuka i łuski węża chronią ciało. Sucha, chropowata skóra ropuchy wydziela substancję, która odstrasza wrogów, a gąsienicy pomagają w tym jej włoski.
Inne powierzchnie pomagają w czymś innym. Dzięki piórom sowa lata prawie bezszelestnie. Oczy muchy składają się z tysięcy soczewek, więc widzi bardzo szeroko i reaguje błyskawicznie. Niedźwiedź ma szerokie łapy z długimi pazurami i twardą spodnią stroną, a wąż, gdy rośnie, zrzuca starą skórę.
Valentin Haüy uczy czytać palcami - Paryż, 1784
W 1784 roku Valentin Haüy zaczął uczyć niewidomego 17-latka, François Lesueura, czytać z wypukłych liter wytłoczonych na grubym papierze. Rok później założył szkołę dla niewidomych. Jej uczniem, a potem nauczycielem był Louis Braille, twórca pisma z sześciu wypukłych punktów, którym podpisano faktury na tablicy.
Dowiedz się więcej: jak Haüy uczył czytać dotykiem
Haüy zauważył, że niektórzy niewidomi mają bardzo wrażliwy dotyk, i uznał, że wypukłe litery da się rozpoznać palcami. W trzy miesiące nauczył Lesueura czytać i pisać. Poznał też podstawy ortografii i cztery działania.
Jeszcze tego samego roku Haüy ogłosił sukces ucznia w gazecie „Journal de Paris”. W 1786 roku wydał książkę złożoną w całości wypukłymi czcionkami. Uchodzi ona za pierwszą książkę dla niewidomych.
Dowiedz się więcej: co robi skała wśród zwierząt
Skała na tablicy to wapień. Powstaje z węglanu wapnia, który pochodzi z resztek organizmów żyjących kiedyś w morzu. Dotykając wapienia, dotyka się więc śladu dawnego morza, nawet daleko od wybrzeża.
Wapień bywa porowaty: pełno w nim drobnych zagłębień i dziurek. Na tablicy przypomina, że przyroda to nie tylko to, co żyje, ale też to, co zostało po dawnym życiu.
„Tylko dotykają kółek” - myślą dorośli. A przy okazji palce zbierają wiedzę o przyrodzie. Pokazać, jak? 😉
🧠 Dla dorosłych
Co Twoje dziecko tu rozwija
Dotykowa zagadka o przyrodzie ćwiczy więcej niż palce. Cztery rzeczy zostają po niej na dłużej.
Uważny dotyk
Dziecko porównuje kółka i szuka różnic: gdzie kłuje, gdzie jest gładko, gdzie wyczuwa wypukłości. Uczy się rozpoznawać cechy powierzchni, nie tylko ich kolor.
Kontrola błędu bez dorosłego
Kolor obwódki i plamy pod postacią sprawdza odpowiedź zamiast nauczyciela. Dziecko samo widzi pomyłkę i samo decyduje, czy spróbować jeszcze raz.
Słowa na to, co czuje dłoń
Kłujący, szorstki, łuskowaty, porowaty. Żeby opisać, co czuje pod palcami, dziecko sięga po słowa, których na co dzień używa rzadko.
Zabawa ramię w ramię
Wypukłe faktury i napisy brajlem pod kółkami zapraszają do zabawy także dzieci niewidome i słabowidzące. Każde bada tę samą przyrodę, tylko swoją drogą.
Palce rozgrzane? Mam cztery pomysły, żeby szukać faktur także poza placem. 🌿
✨ Idziemy dalej
Pomysły na więcej
Dotykowe poszukiwania nie kończą się przy tablicy. Cztery zabawy na spacer, do sali i do ogrodu.
👜
Tajemniczy worek
Do worka trafiają szyszka, kamyk, piórko, kawałek kory i muszelka. Dziecko sięga do środka bez patrzenia i zgaduje dotykiem, co trzyma w dłoni.
🖍️
Frotaż z faktur
Kartka położona na korze, liściu albo kamieniu i pocieranie kredką odsłaniają wzór powierzchni. Z odbitek powstaje katalog faktur z najbliższej okolicy.
🔍
Lupa zamiast palców
Nie każdej faktury w przyrodzie warto dotykać. Włochatą gąsienicę na liściu lepiej obejrzeć przez lupę i opisać słowami, trzymając ręce przy sobie.
🦶
Ścieżka dla bosych stóp
Kilka skrzynek z trawą, piaskiem, kamykami i wodą ustawionych w rzędzie. Idzie się po nich boso, z zamkniętymi oczami i ręką na ramieniu kolegi, zgadując, co jest pod stopą.
Spakowałem Ci plecak - weź te materiały do domu albo do klasy.
🎒 Do zabrania
Plecak Eugeniusza
Kolorowanka gotowa do druku i pobrania.
🎨 Kolorowanka
🎨