Cześć! Tu Eugeniusz. Na tej tablicy odpady się pogubiły. Pomożesz mi znaleźć każdemu jego pojemnik? ♻️
♻️ Witaj, ekobohaterze
Tablica Nauka segregacji
Zewnętrzna, jednostronna tablica, na której zaprowadzasz porządek ze śmieciami. Rozpoznajesz odpady z codziennego życia i wskazujesz, dokąd powinny trafić - zanim zrobisz to naprawdę, pod własnym domem.
Podpowiedź: każdy odpad ma swój adres. Twoje zadanie to doręczyć go do właściwego pojemnika! 📬
🤸 Krok po kroku
Jak się bawić
Na tablicy odpady leżą pomieszane, a pojemniki stoją z boku. Łączysz je wzrokiem i palcem, tak jak prosi napis pod hasłem „Segreguj odpady!”.
📸 Zobacz urządzenie
👣 Pięć kroków do porządku
1
Poznaj pojemniki. Po lewej stronie tablicy stoją kolorowe pojemniki, każdy z własnym napisem. Obejrzyj je po kolei i sprawdź, na jakie odpady czeka każdy z nich.
💡 Tip Eugeniusza: jeszcze nie czytasz? Zapamiętaj kolor każdego pojemnika - powie Ci to samo, co napis.
2
Wybierz odpad. Na tablicy rozsypały się śmieci: plastikowa butelka, puszka, karton po napoju, słoiki, stłuczona żarówka, a nawet stos opon. Upatrz sobie jeden obrazek i przyłóż do niego palec.
💡 Zacznij od odpadów, które znasz z domowej kuchni. Najtrudniejsze zagadki zostaw sobie na koniec.
3
Sprawdź materiał. Szkło, papier, metal, plastik, a może resztka rośliny albo jedzenia? Materiał, z którego zrobiono odpad, zwykle podpowiada, do którego pojemnika powinien trafić. Uwaga na pułapki: stłuczona żarówka i talerz nie idą do szkła, a zużyty ręcznik papierowy nie idzie do papieru.
💡 Przyjrzyj się plamie pod obrazkiem. Porównaj jej kolor z kolorami pojemników.
4
Wskaż pojemnik. Poprowadź palec od obrazka prosto do pojemnika, który pasuje. Potem weź następny odpad. Tablica jest posprzątana, gdy każdy obrazek ma już swoje miejsce.
💡 Grasz z kolegą? Niech jedno z Was wskazuje obrazek, a drugie pojemnik. Potem zamieńcie się rolami.
5
Znajdź drogę do PSZOK-u. Obok pojemników stoi budynek z napisem PSZOK. Trafiają tam między innymi odpady, których nie wrzuca się do żadnego z tych pojemników. Stary toster? Opony? Poszukaj na tablicy wszystkiego, co pasuje właśnie tutaj.
💡 PSZOK to punkt selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Zapytaj dorosłych, czy wiedzą, gdzie jest najbliższy.
Ciekawostka: prawo o śmieciach mieli już starożytni Grecy. Zobacz, jak długo ludzie uczą się sprzątać! 🏛️
🔍 Skąd to się wzięło
Co tu się dzieje?
Segregacja wygląda na pomysł naszych czasów. A jednak ludzie od wieków szukali sposobu, żeby śmieci nie zalały miast - i żeby to, co wyrzucone, mogło jeszcze posłużyć.
W Atenach około 320 roku p.n.e. zakazano wyrzucania odpadów na ulice. To najstarszy znany zakaz tego rodzaju.
W czasie II wojny światowej odpady stały się w Wielkiej Brytanii cenne. Plakaty prosiły, żeby resztki z kuchni oddawać osobno, suche i bez szkła, metalu czy kości, bo szły na paszę dla świń i drobiu. Na ulicach stanęły pojemniki właśnie na takie resztki, a papier, metal, szmaty i gumę zbierano oddzielnie.
Dlaczego nie wrzucić wszystkiego do jednego worka? Odpady można rozdzielać w domu albo dopiero w sortowni. Surowiec wyciągnięty z mieszanych śmieci jest jednak gorszej jakości, bo brudzą go mokre resztki jedzenia i tłuczone szkło. Najlepszej jakości surowce da się odzyskać, gdy odpady podzieli się na kilka rodzajów jeszcze przed wyrzuceniem.
W Polsce od 1 lipca 2017 roku wdrażany jest Jednolity System Segregacji Odpadów: papier trafia do niebieskiego pojemnika, metale i tworzywa sztuczne do żółtego, szkło do zielonego, a odpady bio do brązowego. Cztery z pięciu pojemników na tablicy mają te same kolory i napisy. Tablica ma stalową konstrukcję, ocynkowaną i malowaną proszkowo, a nadruk planszy chroni lakier odporny na promieniowanie UV. Jest przystosowana do montażu na zewnątrz i do użytkowania przez cały rok w warunkach atmosferycznych.
Trzy strzałki Gary’ego Andersona, 1970
W 1970 roku największy wtedy w USA przetwórca makulatury ogłosił konkurs na znak dla opakowań z tektury z recyklingu. Wygrał student architektury Gary Anderson: narysował trzy strzałki, które gonią się bez końca. Ten sam znak widnieje na każdym pojemniku na tablicy.
Dowiedz się więcej: jak sortownia rozdziela odpady
W sortowni część pracy wykonują maszyny. Stalowe puszki wyciąga ze strumienia odpadów elektromagnes. Zadziała na nie, bo taka puszka to stal pokryta cienką warstwą cyny.
Drobne kawałki tłuczonego szkła odsiewa z kolei drgające sito: okruchy przelatują przez jego oczka, a większe odpady zostają na górze.
Dowiedz się więcej: kto sprzątał miasta, zanim przyjechała śmieciarka
W starożytnym Rzymie za czystość ulicy przed domem odpowiadał właściciel posesji. Po upadku Rzymu o porządek w miastach dbano coraz gorzej. Pod koniec XIV wieku odpady wywozili za mury miejskie ludzie nazywani po angielsku „scavengers”, a od 1714 roku każde miasto w Anglii musiało mieć takiego oficjalnego sprzątacza.
Na zbiórkę posegregowanych odpadów trzeba było poczekać znacznie dłużej. W 1971 roku Oregon jako pierwszy stan w USA wprowadził kaucję za opakowania po napojach. W 1980 roku miasto Woodbury w stanie New Jersey jako jedno z pierwszych w USA wprowadziło obowiązkową segregację odpadów odbieranych spod domów.
„Pokazuje obrazki palcem” - myślą dorośli. A dziecko ćwiczy nawyk na całe życie. Pokazać? 😉
🧠 Dla dorosłych
Co Twoje dziecko tu rozwija
Wygląda jak zagadka o śmieciach. Naprawdę to cztery lekcje naraz: codzienne nawyki, logiczne myślenie, nowe słowa i rozmowa, w której trzeba uzasadnić swoje zdanie.
Nawyki ekologiczne
Segregacja to decyzja, którą podejmuje się codziennie. Na placu dziecko może ją ćwiczyć tak długo, aż stanie się odruchem, który można zabrać ze sobą do domu, szkoły i na wycieczkę.
Myślenie i klasyfikowanie
Zanim wskaże pojemnik, dziecko zastanawia się, czym jest przedmiot i z czego go zrobiono. Uczy się grupować rzeczy według ważnej cechy, a nie według wyglądu. To podstawa logicznego myślenia.
Słownictwo i czytanie
Tworzywo sztuczne, odpady zmieszane, PSZOK - przy tablicy dziecko poznaje słowa dorosłych i od razu widzi, co znaczą. A napisy na pojemnikach zachęcają do pierwszych prób czytania.
Rozmowa i współpraca
Gdzie wyrzucić ten odpad? Przy tablicy łatwo o różnicę zdań, a każdą rozstrzyga się argumentem. Dzieci uczą się mówić „bo…”, słuchać innych i razem dochodzić do odpowiedzi.
Tablica posegregowana? Prawdziwe pojemniki czekają w domu! Mam cztery pomysły, jak ćwiczyć dalej. 🌱
✨ Idziemy dalej
Pomysły na więcej
Segregacja nie kończy się na placu. Cztery pomysły, które przeniosą ją do kuchni, ogrodu, sali, a nawet do prawdziwego PSZOK-u - wystarczą domowe kosze, słoik, trochę ziemi, kartki i jedno pudło.
🏠
Domowi strażnicy segregacji
Oklejcie domowe kosze kolorowymi kartkami z napisami jak na tablicy. Przez tydzień dziecko pilnuje, żeby każdy odpad trafił we właściwe miejsce, i zbiera znaczki za dobre wybory.
🍂
Kompost w słoiku
Do dużego słoika wsypcie ziemię, obierki i suche liście, a przy ściance ukryjcie kawałek foliowej torebki. Zaglądajcie co tydzień i sprawdzajcie, co się zmienia, a co nie.
🏃
Sztafeta do pojemników
Rozłóżcie na trawie kolorowe obręcze albo pudełka - to Wasze pojemniki. Dzieci biegną z obrazkami odpadów i odkładają je we właściwe miejsce. Która drużyna zrobi to szybciej i bez błędów?
🔋
Pudło do PSZOK-u
Przez kilka tygodni zbierajcie w jednym pudle zużyte baterie i zepsuty sprzęt, a dziecko rysuje spis wszystkiego, co do niego trafia. Potem znajdźcie najbliższy PSZOK i zawieźcie tam pudło razem.
Spakowałem Ci plecak - weź te materiały do domu albo do klasy.
🎒 Do zabrania
Plecak Eugeniusza
Kolorowanka gotowa do druku i pobrania.
🎨 Kolorowanka
🎨