Cześć! Tu Eugeniusz. Pusta butelka, skórka od banana, kłos zboża - każda z tych rzeczy może zamienić się w coś zupełnie nowego. Sprawdzisz, w co? ♻️
♻️ Witaj, młody ekologu
Tablica Co z tego powstanie?
Zewnętrzna tablica edukacyjna z labiryntem splątanych ścieżek. Każda linia prowadzi od tego, co zużyte albo zasiane, do tego, co może z tego powstać - a Ty idziesz za nią palcem.
Podpowiedź: zacznij od tego, co znasz z domu. Gazetę albo pudełko po jajkach widziałeś nieraz, więc łatwiej zgadnąć, co może z nich powstać. 🔍
🤸 Krok po kroku
Jak się bawić
Na tablicy rozsypały się obrazki rzeczy znanych z domu, kuchni i ogrodu, a między nimi plączą się ścieżki. Zadanie jest jedno - dopasuj, co z czego powstaje, i sprawdź to, idąc palcem po linii.
📸 Zobacz urządzenie
👣 Pięć kroków przez labirynt
1
Nazwij, co widzisz. Zanim ruszysz palcem, obejrzyj wszystkie obrazki: paletę, dynię, koszulkę, budkę dla ptaków. Które z tych rzeczy ktoś mógłby wyrzucić, a które wyrosły z ziemi?
💡 Tip Eugeniusza: obrazki na tablicy nie mają podpisów ani numerów. Im dokładniej je nazwiesz, tym łatwiej znajdziesz pary.
2
Zgadnij, zanim sprawdzisz. Wybierz jeden obrazek, na przykład stos starych opon, i powiedz na głos, co mogłoby z niego powstać. Dopiero potem połóż palec przy obrazku i ruszaj w drogę.
💡 Najpierw pomysł, potem sprawdzenie - tak pracują naukowcy. Nietrafiony pomysł też jest odkryciem.
3
Idź za linią do samego końca. Ścieżki krzyżują się i zawijają, więc łatwo zgubić drogę. Prowadź palec powoli, a na każdym skrzyżowaniu trzymaj się kreski, która płynnie biegnie dalej.
💡 Zgubiłeś ścieżkę? Wróć do obrazka i zacznij jeszcze raz. Linia zawsze prowadzi w to samo miejsce.
4
Znajdź, co dała natura. Nie wszystko na tablicy to odpady. Kłosy zboża, dynia i drzewo owocowe przypominają, że z natury wyrastają rzeczy, które jemy codziennie. Sprawdź, dokąd prowadzą ich ścieżki.
💡 Ziarno w kłosie to nasiono, z którego może wyrosnąć nowa roślina. Dlatego rolnik może część zbiorów zostawić na kolejny siew.
5
Zaprojektuj ogród z odzysku. W prawej dolnej ramce tablica podsuwa pomysły: doniczki ze starych wiaderek i puszek, ścieżki z potłuczonych płytek, karmniki z resztek drewna. Wymyślcie razem, co jeszcze mogłoby stanąć w ogrodzie.
💡 Nie ma złych pomysłów. Stary kalosz może zostać doniczką, a zardzewiała konewka ozdobą rabaty.
Myślisz, że zamienianie starych rzeczy w nowe to świeży pomysł? Nic z tych rzeczy! Ludzie wpadli na to bardzo dawno temu - zaraz Ci pokażę. 📜
🔍 Skąd to się wzięło
Co tu się dzieje?
Ścieżki na tablicy pokazują w skrócie drogę, jaką przechodzi rzecz, zanim stanie się czymś nowym. Ludzie przerabiali odpady od wieków, ale nazwy i przedmioty, które dziś się z tym kojarzą, powstały dopiero w XX wieku.
„Nawet to, co wyrzucamy, może dostać nowe życie” - przypomina ramka na tablicy. Jedno pytanie zmienia sposób patrzenia na kosz na śmieci: co jeszcze może z tego powstać?
Na tablicy spotykają się trzy sposoby na drugie życie rzeczy. Recykling przetwarza papier, szkło czy plastik na surowiec do nowych przedmiotów. Upcykling nie rozdrabnia rzeczy na surowiec, tylko zmienia jej rolę: opona zostaje donicą, a paleta ogrodowym siedziskiem. Kompostowanie zamienia obierki i resztki roślin w żyzną ziemię, w której rosną kolejne warzywa.
Słowo upcykling jest całkiem młode. Pierwszy raz wydrukowano je 11 października 1994 roku w brytyjskim piśmie SalvoNEWS, w wywiadzie z niemieckim przedsiębiorcą Reinerem Pilzem. Pilz mówił o gruzie z rozbiórek: zwykły recykling nazwał „down-cyclingiem”, bo cegły i wszystko inne się miażdży. Potrzebny jest według niego „up-cycling”, w którym stare rzeczy zyskują na wartości, zamiast ją tracić.
Tablica ma stalową konstrukcję, ocynkowaną i malowaną proszkowo, a nadruk planszy chroni lakier odporny na promieniowanie UV. Jest przystosowana do montażu na zewnątrz i do użytkowania przez cały rok w warunkach atmosferycznych.
Papier z morwy i starych szmat, Chiny, ok. 105 r. n.e.
Za wynalazcę papieru tradycyjnie uważa się Caj Luna, choć w Chinach robiono go wcześniej, a on go udoskonalił. Używał włókien morwy, szmat, starych sieci rybackich i sznurów, a w Europie szmaty były głównym surowcem papierni do XIX wieku. Stos gazet na tablicy to dalszy ciąg tej historii: dziś papier powstaje też z makulatury.
Dowiedz się więcej: skąd się wzięła wytłaczanka
Pudełko z przegródkami, które na tablicy widać raz puste, a raz z sadzonkami, wymyślono z powodu potłuczonych jajek. W 1911 roku w Kolumbii Brytyjskiej w Kanadzie Joseph Coyle, wydawca lokalnej gazety, był świadkiem sporu rolnika z właścicielem hotelu. Jajka przywożone w koszu docierały potłuczone.
Coyle wymyślił prostokątne pudełko z papieru z osobną przegródką na każde jajko: lekkie, składane na płasko i łatwiejsze w przewozie niż drewniane skrzynki. Kanadyjski patent na pudełko wydano w 1918 roku. Dzisiejsze tekturowe wytłaczanki robi się zwykle z makulatury: rozdrobniony papier z wodą tworzy rzadką masę, którą próżnia zasysa na formę z drobnej siatki. Nadmiar wody spływa z powrotem do obiegu, a gotową wytłaczankę się suszy.
Dowiedz się więcej: co łączy plastikową butelkę i koszulkę
Butelka po wodzie i sportowa koszulka wyglądają zupełnie inaczej, a mogą być z tego samego tworzywa: PET, czyli jednego z rodzajów poliestru. Co ciekawe, najpierw myślano o nim jako o materiale na nitki, a nie na butelki. Brytyjski patent zgłoszony w 1941 roku opisywał PET jako tworzywo, z którego wyciąga się włókna.
Patent na butelkę z PET amerykańska firma DuPont dostała dopiero w 1973 roku. Dziś część PET odzyskanego w recyklingu trafia do produkcji włókna poliestrowego: butelki się rozdrabnia, topi i przędzie z nich nitki, a z nitek szyje się między innymi ubrania. Tak pusta butelka może wrócić jako koszulka.
„Wodzi palcem po kreskach” - myślą dorośli. A dziecko uczy się widzieć w starej rzeczy materiał na coś nowego. Pokazać, co jeszcze? 😉
🧠 Dla dorosłych
Co Twoje dziecko tu rozwija
Wygląda jak labirynt z obrazkami. Naprawdę to cztery lekcje naraz: skąd się bierze jedzenie, uważne patrzenie, ekologia w praktyce i wyobraźnia.
Skąd się bierze jedzenie
Bochenek chleba nie rośnie na drzewie, a dynia nie powstaje w piekarni. Dziecko odróżnia, co wyrosło z ziemi, a co człowiek z tego zrobił, i zaczyna rozumieć, skąd pochodzi to, co ma na talerzu.
Uważne patrzenie
Splątaną linię trzeba prowadzić wzrokiem i palcem od początku do końca, nie gubiąc jej po drodze. To trening skupienia i współpracy oka z ręką, zamknięty w jednej zagadce.
Ekologia w praktyce
Recykling, upcykling i kompost przestają być trudnymi słowami. Dziecko widzi na obrazkach, że stos gazet, wytłaczanka czy skórka od banana nie muszą kończyć w koszu na śmieci.
Wyobraźnia i pomysłowość
Jedno pudło po butach może zostać domkiem, garażem albo skrzynką na skarby. Dziecko ćwiczy wymyślanie wielu zastosowań dla jednej rzeczy, a to jedna z podstaw twórczego myślenia.
Rozplątałeś już wszystkie ścieżki? To dopiero początek! Mam cztery pomysły, żeby bawić się dalej - w domu i w sali. 🌱
✨ Idziemy dalej
Pomysły na więcej
Drugie życie rzeczy nie kończy się przy tablicy. Cztery pomysły do powtórzenia w domu, w sali albo w ogrodzie - wystarczą wytłaczanka, pestki z dyni, kartka i resztki desek.
🌱
Ogródek w wytłaczance
Napełnijcie pustą wytłaczankę ziemią i posiejcie rzeżuchę albo fasolę. Codziennie sprawdzajcie, co się dzieje, a gdy siewki podrosną, przesadźcie je razem z tekturą do doniczki.
🎃
Co wyrośnie z pestki dyni?
Wydłubcie pestki z dyni, policzcie je i wysuszcie. Wiosną posiejcie po jednej do doniczki i zgadujcie, jaka dynia wyrośnie - wcale nie musi przypominać tej, z której pochodzą pestki.
🌀
Własny labirynt
Narysujcie na dużej kartce kilka rzeczy z domu, a obok, w pomieszanej kolejności, to, co mogłoby z nich powstać. Połączcie pary splątanymi liniami i dajcie zagadkę do rozwiązania komuś innemu.
🐦
Ptasia stołówka z resztek desek
Zbijcie z resztek desek prosty karmnik dla ptaków i powierzcie dziecku rolę gospodarza. Przez całą zimę to ono pilnuje ptasiego menu, świeżej wody i porządku w karmniku.
Spakowałem Ci plecak - weź te materiały do domu albo do klasy.
🎒 Do zabrania
Plecak Eugeniusza
Kolorowanka gotowa do druku i pobrania.
🎨 Kolorowanka
🎨