Cześć, tu Eugeniusz! Co ma wspólnego wyrzucone jedzenie z marnowaniem wody? Zakręć kołem i sprawdź! 💧
🏠 Witaj na pokładzie
Koło edukacyjne Oszczędzanie wody
Obrotowe koło z tarczą o oszczędzaniu wody na plac zabaw. Zakręcasz kołem i losujesz jeden sektor. Najpierw wykonujesz zadanie ruchowe, potem odpowiadasz na pytanie o oszczędzanie wody.
Zasada jest prosta: najpierw ruszasz ciałem, potem głową - i tak przy każdym zakręceniu! 🤸
🤸 Krok po kroku
Jak się bawić
Koło działa w pojedynkę, w parze i w całej grupie. Pięć sposobów poniżej prowadzi od pierwszego zakręcenia do rozmowy, którą można dokończyć w domu.
📸 Zobacz urządzenie
👣 Pięć sposobów na Koło Oszczędzania Wody
1
Zakręć kołem. Kręć mocno i poczekaj, aż tarcza stanie. Przy brzegu wylosowanego sektora przeczytasz tytuł, na przykład „Bidon” albo „Nie marnuj jedzenia”. Nad tytułem, bliżej środka tarczy, czekają dwa zdania: ruch i pytanie.
💡 Tip Eugeniusza: nie umiesz jeszcze czytać? Poproś kogoś starszego, żeby przeczytał Ci oba zdania.
2
Najpierw ruch. Pierwsze zdanie to zadanie dla ciała. Wypadła „Deszczówka”? Podskocz trzy razy jak kropla deszczu. „Pełna pralka”? Zrób pięć kroków, jakbyś niósł ciężki kosz z praniem.
💡 Pokazuj z wyobraźnią: kosz z praniem może być naprawdę ciężki, a kropla deszczu bardzo lekka.
3
Potem pytanie. Drugie zdanie zaczyna się od „Odpowiedz” albo „Pomyśl”. Wypadło „Zakręć kran”? Obróć się dwa razy w miejscu, jakbyś zakręcał kran, i pomyśl, kiedy w domu albo w szkole woda leci, choć nie jest potrzebna.
💡 Zanim odpowiesz, rozejrzyj się dookoła - czasem podpowiedź widać prosto z placu zabaw.
4
Wszyscy razem. Jedna osoba kręci, a ruch wykonuje cała grupa. Wypadło „Prysznic, nie wanna”? Pięć przysiadów dla wszystkich, a potem głosowanie: co zużywa mniej wody - szybki prysznic czy pełna wanna?
💡 Po głosowaniu niech każda strona poda jeden powód swojego wyboru. Tak zaczyna się prawdziwa dyskusja.
5
Zabierz pytanie do domu. Na część pytań odpowiedź czeka poza placem zabaw. Wypadło „Sprawdź, czy nie cieknie”? Kucnij i wstań, a po powrocie obejrzyj z dorosłym krany w łazience i w kuchni.
💡 Kapanie łatwiej usłyszeć niż zobaczyć. Stań w ciszy przy kranie i posłuchaj.
Wiesz, że w Pompejach deszcz wpadał prosto do basenu w środku domu - i to specjalnie? 🏛️
🔍 Skąd to się wzięło
Co tu się dzieje?
Za Kołem Oszczędzania Wody stoi pytanie, które brzmi jak zagadka: skoro woda pokrywa większą część Ziemi, po co ją oszczędzać?
Około 71% powierzchni Ziemi pokrywa woda, ale ponad 96% całej wody na planecie jest słona - podaje amerykańska służba geologiczna USGS. Na słodką wodę zostaje zaskakująco mało.
Nawet ze słodkiej wody niewiele leży na wierzchu. Według USGS ponad 68% słodkiej wody jest uwięzione w lodzie i lodowcach, a kolejne 30% kryje się pod ziemią. Rzeki i jeziora to około 1/150 jednego procenta całej wody na Ziemi. Na tym tle nawyki z tarczy przestają być drobiazgiem: zakręcony kran i szczelna rura to woda, która nie idzie na marne.
Ile daje jedna mała zmiana, pokazała Australia, kraj o ograniczonych zasobach wody. W 1980 roku firma Caroma wprowadziła spłuczkę z dwoma przyciskami: jeden do pełnego spłukania, drugi do mniejszego. Według muzeum Powerhouse w Sydney zużycie wody na spłukiwanie toalet spadło średnio z 55 do 27 litrów na osobę dziennie. Na tym samym pomyśle opiera się sektor „Pełna pralka”: wody używa się tyle, ile naprawdę trzeba.
Woda płynie nie tylko z kranu. Potrzeba jej na polu, w sadzie i w kuchni, zanim obiad trafi na stół. O tym mówi sektor „Nie marnuj jedzenia”: razem z resztkami do kosza trafia też woda zużyta, żeby to jedzenie wyhodować i ugotować. Oszczędzanie wody zaczyna się więc także przy talerzu.
Deszczówka w rzymskim domu w Pompejach
W takim domu środek atrium zajmował basen - impluvium. Deszcz wpadał do niego przez otwór w dachu, compluvium, który wpuszczał do wnętrza także światło. Z basenu woda spływała do podziemnej cysterny i czerpano ją na potrzeby domu. Pytanie z sektora „Deszczówka” ma więc bardzo starą odpowiedź.
Dowiedz się więcej: skąd czysta woda w kranie
Wodę do kranu ktoś musi zebrać, oczyścić i doprowadzić rurami do domu. W Warszawie budowę nowoczesnej sieci wodociągowej zainicjował prezydent miasta Sokrates Starynkiewicz, który w 1876 roku zaprosił do współpracy inżyniera Williama Lindleya, autora projektu wodociągu i kanalizacji.
Pierwsze filtry powolne Stacji Filtrów ruszyły w 1886 roku i dostarczały czystą wodę miastu nękanemu epidemiami. Stacja Filtrów Lindleya działa do dziś i jest Pomnikiem Historii. Czysta woda w kranie to praca wielu ludzi i urządzeń - dlatego warto jej nie marnować.
Dowiedz się więcej: jedno koło, wiele tarcz
Tarcza jest magnetyczna, więc to samo koło da się przemienić w zupełnie nową grę albo pomoc terapeutyczną, zmieniając tylko tarczę. Laminat odporny na promienie UV chroni nadruk, a ocynkowana stalowa konstrukcja pracuje przez cały rok, bez względu na pogodę.
W rodzinie kół edukacyjnych są tarcze: „Fortuna zdrowia”, „Ruch i sport”, „Edukacja ekologiczna”, „Emocje”, „Kosmos”, „Zmysły”, „Oszczędzanie wody” i „Symbole wiary”, a do tego iluzje optyczne w 16 wzorach. Jedna konstrukcja, wiele tematów zajęć - od ruchu po optykę.
„Kręcą kołem i podskakują” - myślą dorośli, a tu zaczyna się rozmowa o tym, gdzie marnuje się woda. 😉
🧠 Dla dorosłych
Co Twoje dziecko tu rozwija
Dziecko pracuje tu nad czterema rzeczami naraz: codziennymi nawykami, myśleniem przyczynowo-skutkowym, ruchem splecionym z nauką i rozmową w grupie.
Nawyki na co dzień
Każdy sektor to jedna sytuacja z codzienności: kran, prysznic, pralka, talerz. Dziecko nie uczy się ogólnego hasła „oszczędzaj wodę”, tylko konkretnych czynności, które może powtórzyć jeszcze dziś.
Przyczyna i skutek
Dlaczego bidon pomaga oszczędzać wodę i planetę? Pytania z tarczy prowadzą od zwykłej czynności do jej skutków, także tych, których nie widać. Dziecko uczy się szukać połączeń między rzeczami.
Ruch i myślenie
Pytanie o wodę pada tuż po ruchu, kiedy dziecko wciąż jest w grze. Zabawa nie jest ani samą gimnastyką, ani samą lekcją przyrody - i mieści się w jednej chwili na placu.
Rozmowa w grupie
Pytania z tarczy dotyczą spraw, które dzieci znają z własnego domu. Grupa porównuje pomysły, dopowiada i dyskutuje - a przy okazji uczy się słuchać innych.
Kiedy wszystkie sektory masz już za sobą, mam dla Ciebie cztery wodne pomysły na dalszą zabawę! ✨
✨ Idziemy dalej
Pomysły na więcej
Tarcza podsuwa pytania, ale odpowiedzi można szukać dłużej niż przez jedno zakręcenie - w ogrodzie, w budynku i w domu. Oto propozycje dla przedszkola, klasy i świetlicy:
🌧️
Łowcy deszczówki
Postawcie w ogrodzie pojemnik i zbierajcie deszczówkę przez tydzień. Dzieci sprawdzają, ile wody spadło, i same wymyślają, do czego ją wykorzystać zamiast wody z kranu.
🔍
Detektywi kapiących kranów
Grupa obchodzi przedszkole albo szkołę z mapą budynku: umywalki, toalety, kran w ogrodzie. Dzieci sprawdzają, gdzie coś kapie, i oddają raport osobie, która dba o budynek.
💧
Dzień Wody na placu
22 marca to Światowy Dzień Wody, obchodzony przez ONZ od 1993 roku. Zróbcie z niego turniej przy kole: drużyny kręcą po kolei i zbierają krople za ruch i odpowiedź.
📒
Wodny dziennik rodziny
Dziecko losuje przy kole jeden sektor i zabiera go do domu. Przez tydzień rodzina zapisuje, kiedy udało się utrzymać nawyk, a potem grupa porównuje, komu co przyszło najłatwiej.
Spakowałem Ci plecak - weź te materiały do domu albo do klasy.
🎒 Do zabrania
Plecak Eugeniusza
Kolorowanka gotowa do druku i pobrania.
🎨 Kolorowanka
🎨