
Cześć, tu Eugeniusz! Ogród pachnie, szumi i mieni się kolorami - zakręć kołem i wyłap to wszystko! 🌿
🏠 Witaj na pokładzie
Koło edukacyjne Zmysły
Obrotowe koło z tarczą zmysłów na plac zabaw. Zakręcasz tarczą, a gdy się zatrzyma, jeden sektor wyznacza zadanie, które wysyła Twoje zmysły do pracy: patrzysz, słuchasz, wąchasz, dotykasz i łapiesz równowagę.

Koło losuje zmysł, a Ty ruszasz na zwiady - detektyw zmysłów wkracza do akcji! 🔎
🤸 Krok po kroku
Jak się bawić
Do zadań z tarczy nie potrzeba żadnych przyborów - wystarczą zmysły i to, co akurat jest pod ręką. Pięć sposobów poniżej prowadzi od pierwszego zakręcenia, przez poszukiwania w ogrodzie i wspólne słuchanie, aż do pracy z oddechem na koniec.
📸 Zobacz urządzenie





👣 Pięć sposobów na Koło Zmysłów
1
Zakręć kołem. Poczekaj, aż tarcza się zatrzyma - jeden sektor wyznaczy Ci zadanie. Przy brzegu przeczytasz nazwę zmysłu, obok zobaczysz jego ikonę, a bliżej środka krótkie zadanie. Wykonaj je, zanim zakręci następna osoba.
💡 Tip Eugeniusza: nie umiesz jeszcze czytać? Zmysł podpowie Ci ikona, a zadanie przeczyta ktoś starszy.
2
Rusz na poszukiwania. Wypadł wzrok? Rozejrzyj się i znajdź w ogrodzie dwa różne kolory, a potem pokaż je albo dotknij rzeczy, które je mają. Tarcza nie mówi, jakie to mają być kolory, więc za każdym razem możesz szukać innych.
💡 Roślin z ogrodu nie wkładaj do buzi - na tej tarczy smakujesz tylko powietrze!
3
Zamknij oczy. Wypadł dotyk? Bez patrzenia dotknij trzech różnych rzeczy w ogrodzie, na przykład kory, liścia i kamyka. Potem spróbuj opisać ich fakturę: która jest gładka, która szorstka, a która zimna?
💡 Z zamkniętymi oczami stój w miejscu - niech kolega poprowadzi Twoją dłoń albo poda Ci coś do ręki.
4
Posłuchajcie razem. Wypadł słuch? Cała grupa zatrzymuje się na pięć sekund i wsłuchuje w otoczenie. Potem każdy mówi albo pokazuje, co usłyszał. Ptak, kroki, szum liści - najcichszy szmer też jest dobrą odpowiedzią.
💡 Umówcie się, że o dźwiękach mówicie dopiero po ciszy - wtedy każdy zdąży posłuchać do końca.
5
Na koniec: oddech. Bez kręcenia zajrzyj do dwóch sąsiednich sektorów: oddychania i czucia ciała. W pierwszym weź głęboki wdech i dmuchnij tak mocno, żeby rozpędzić chmurkę. W drugim zamknij oczy i wypuść powietrze tak delikatnie, żeby nie poruszyć listka.
💡 Połóż dłoń na brzuchu - poczujesz, jak przy wdechu się unosi, a przy wydechu opada.

Wiesz, że w Twoim uchu mieszka nie tylko słuch, ale też zmysł równowagi? 🔍
🔍 Skąd to się wzięło
Co tu się dzieje?
Ile zmysłów ma człowiek? Odpowiedź na to pytanie zmieniała się przez ponad dwa tysiące lat.
W 1906 roku brytyjski fizjolog Charles Sherrington zdefiniował zmysł spoza słynnej piątki: propriocepcję, czyli czucie ruchu i położenia własnego ciała. To dzięki niej z zamkniętymi oczami trafisz palcem w czubek nosa.
Każdy sektor tarczy wyciąga na pierwszy plan jeden zmysł i jedno pytanie: co widać, co słychać, co czuć pod palcami. Część zadań kieruje uwagę na otoczenie, a część do środka, na oddech i równowagę. Dwa zaczynają się od zamknięcia oczu - gdy wzrok odpoczywa, do głosu dochodzą dotyk i czucie własnego ciała.
Chwila na jednej nodze to praca dla całego zespołu: oczu, mięśni i narządu przedsionkowego, który daje poczucie pionu i ruchu własnego ciała. W XIX wieku badali go m.in. Purkyně, Mach i Helmholtz, a urodzony w Wiedniu Robert Bárány zdobył dzięki pracom nad tym narządem Nagrodę Nobla za rok 1914. Na tarczy cały ten zespół dostaje jedno zadanie: stać „jak lekkie piórko unoszone wiatrem”.
Za odkrycie czujników temperatury i dotyku David Julius i Ardem Patapoutian dostali Nagrodę Nobla w 2021 roku. Julius znalazł czujnik ciepła dzięki kapsaicynie z papryczek chili, a Patapoutian opisał kanał Piezo2, który odpowiada za dotyk i propriocepcję. Takie czujniki ma też język. To one pracują, gdy w sektorze smaku pada polecenie „posmakuj powietrze” i trzeba ocenić, czy jest zimne, ciepłe, suche czy wilgotne.

Arystoteles i pięć zmysłów, około 350 p.n.e.
W traktacie „O duszy” grecki filozof wymienił wzrok, słuch, węch, smak i dotyk, po czym dowodził, że szóstego zmysłu nie ma. Ta lista przetrwała w codziennym języku do dziś. Tarcza Koła Zmysłów ma całą piątkę Arystotelesa i trzy pola, których on nie liczył.
Dowiedz się więcej: jak nos rozpoznaje tysiące zapachów
W 1991 roku Richard Axel i Linda Buck opisali rodzinę około tysiąca genów receptorów zapachowych, czyli mniej więcej 3% wszystkich naszych genów. To odkrycie wyjaśnia, jak człowiek rozpoznaje i zapamiętuje około 10 000 zapachów. W 2004 roku oboje dostali za nie Nagrodę Nobla.
Zadanie z sektora węchu zamienia dziecko w tropiciela: trzeba znaleźć roślinę albo miejsce, które pachnie inaczej niż reszta, i poczuć ten zapach przez chwilę. Zioła, kwiaty, kora po deszczu - zapachów w ogrodzie jest zwykle więcej, niż widać na pierwszy rzut oka.
Dowiedz się więcej: jedno koło, wiele tarcz
Tarcza jest magnetyczna, więc tę samą konstrukcję da się przemienić w zupełnie nową grę albo pomoc terapeutyczną, zmieniając tylko tarczę. Laminat odporny na promienie UV chroni nadruk, a ocynkowana stalowa konstrukcja pracuje przez cały rok, bez względu na pogodę.
W tej rodzinie są tarcze Fortuna zdrowia, Ruch i sport, Edukacja ekologiczna, Emocje, Kosmos, Zmysły, Oszczędzanie wody i Symbole wiary, a do tego iluzje optyczne w 16 wzorach. Jedna konstrukcja, wiele tematów zajęć - od ruchu po optykę.

„Chodzą po ogrodzie i wąchają krzaki” - myślą dorośli, a tu trwa trening uwagi dla całego ciała. 😉
🧠 Dla dorosłych
Co Twoje dziecko tu rozwija
Dziecko pracuje tu nad czterema rzeczami naraz: słownikiem wrażeń, czuciem własnego ciała, skupieniem uwagi i łączeniem sygnałów z różnych zmysłów.
Nazywanie wrażeń
Kilka zadań z tarczy może skończyć się słowem: opisem tego, co poczuły palce, język albo uszy. Każde trafne określenie zamienia mgliste wrażenie w konkret, o którym da się opowiedzieć innym.
Świadomość ciała
Równowaga, oddychanie i czucie ciała mają na tarczy własne sektory. Dziecko uczy się w nich wyczuwać, gdzie jest jego ciało i jak precyzyjnie potrafi nim sterować: od napięcia mięśni po siłę oddechu.
Skupienie i uważność
Zadania z tarczy są krótkie, ale wymagają zatrzymania się: nasłuchiwania, wypatrywania, wąchania. Dziecko ćwiczy wyłowienie jednego bodźca z całego szumu dookoła - jednego dźwięku, zapachu albo faktury.
Integracja zmysłów
Choć zadanie dotyczy jednego zmysłu, ciało angażuje ich kilka naraz: oczy szukają, nogi niosą, dłoń sprawdza, a uszy słyszą, co dzieje się obok. Łączenie tych sygnałów w jeden obraz świata specjaliści nazywają integracją sensoryczną.

Wszystkie sektory za Tobą? Zmysły dopiero się rozgrzały - mam cztery pomysły na dalszą zabawę! ✨
✨ Idziemy dalej
Pomysły na więcej
Tarcza podsuwa gotowe zadania, a ogród dookoła ma w zanadrzu kolejne. Oto propozycje na grę w drużynach, lekcję przyrody i cały rok obserwacji:
🗺️
Stacje zmysłów
Przygotujcie w ogrodzie kilka stacji, każdą dla innego zmysłu. Koło losuje, do której stacji biegnie drużyna, a tam czeka zadanie przygotowane przez dorosłego albo starsze dzieci.
🎧
Mapa dźwięków
Każde dziecko dostaje kartkę z krzyżykiem pośrodku, który oznacza je samo. W ciszy dorysowuje wokół niego dźwięki, które słyszy: bliskie i dalekie, z lewej i z prawej strony.
🎨
Kolory z próbnika
Paski z próbnika farb zamieniają się w listę poszukiwań. Dzieci szukają w ogrodzie odcieni pasujących do pasków i odkrywają, ile różnych zieleni mieści jeden trawnik.
📅
Dziennik czterech pór roku
Raz w miesiącu grupa wykonuje przy kole zadania z tarczy i zapisuje odpowiedzi w dzienniku. Po roku widać, jak zmieniały się kolory, zapachy, dźwięki i powietrze w tym samym ogrodzie.

Spakowałem Ci plecak - weź te materiały do domu albo do klasy.
🎒 Do zabrania
Plecak Eugeniusza
Kolorowanka gotowa do druku i pobrania.
🎨 Kolorowanka
🎨