
Cześć, tu Eugeniusz! Ekologia to nie tylko wiedza z książki - zakręć kołem i ruszaj do akcji! ♻️
🏠 Witaj na pokładzie
Koło edukacyjne Edukacja ekologiczna
Obrotowe koło z tarczą ekologiczną na plac zabaw. Zakręcasz, tarcza staje, strzałka wskazuje jeden sektor, a Ty wykonujesz zadanie, na przykład o recyklingu, segregacji albo eko-transporcie - ruchem, słowem albo pomysłem.

Każdy sektor to inna rola: raz jesteś rowerzystą, raz tancerzem, a raz mistrzem recyklingu! 🚲
🤸 Krok po kroku
Jak się bawić
Z kołem może bawić się jedno dziecko albo cała grupa, a zasady zostają te same. Pięć sposobów poniżej prowadzi od pierwszego zakręcenia, przez zadania w terenie i w ruchu, aż do własnych pomysłów.
📸 Zobacz urządzenie






👣 Pięć sposobów na Koło Ekologiczne
1
Zakręć kołem. Wprowadź tarczę w ruch i poczekaj, aż się zatrzyma. Strzałka wskaże jeden sektor, a w nim tytuł, ikonę i krótkie polecenie. Przeczytaj je na głos - to Twoja misja na najbliższą chwilę.
💡 Tip Eugeniusza: nie czytasz jeszcze? Ikona w sektorze podpowie temat, a polecenie przeczyta ktoś starszy.
2
Rozejrzyj się jak detektyw. Wypadł Zielony detektyw w terenie? Zrób pięć kroków do przodu i wskaż coś, co może być przykładem ekologicznego rozwiązania - rower, kompostownik albo budkę dla ptaków.
💡 Każde znalezisko się liczy, jeśli umiesz powiedzieć, jak pomaga przyrodzie.
3
Ruszaj w trasę. Wypadł Rowerowy rajd? Chwyć niewidzialną kierownicę i przez minutę pedałuj w miejscu - pod górkę wolniej, z górki szybciej. Tak wygląda eko-transport: bez spalin, za to z mocą własnych nóg.
💡 Poproś kogoś, żeby opowiadał trasę na głos: zakręt, most, kałuża - a Ty jedziesz za jego opowieścią.
4
Zatańczcie razem. Kręci jedna osoba, a tańczą wszyscy. Wypadł Taniec segregowaniec? Wymyślcie ruchy, które pokażą, jak wyrzuca się makulaturę, a jak szkło - jedni zgniatają pudła na płasko, inni ostrożnie wrzucają słoiki.
💡 Zróbcie z tego stały układ i wracajcie do niego przy każdym sprzątaniu sali.
5
Uruchom wyobraźnię. Przy sektorze Puść wodze fantazji wymyśl trzy rzeczy, które da się zrobić z kartonowego pudła. Domek dla lalek, bęben, tunel dla aut? Im dziwniejszy pomysł, tym lepiej.
💡 Wyobraź sobie pudło postawione na boku, rozcięte albo odwrócone do góry dnem - każde ustawienie podsuwa inny pomysł.

Zanim ekologia trafiła na tarczę, ktoś musiał nadać jej nazwę, a ktoś inny - zaplanować rezerwaty w puszczy. 🔍
🔍 Skąd to się wzięło
Co tu się dzieje?
Słowo „ekologia” ma ponad 150 lat. Droga od uczonego słowa do zadań na placu zabaw prowadzi przez rezerwaty Puszczy Białowieskiej, koła Ligi Ochrony Przyrody i konferencję UNESCO.
Pięć rezerwatów w Puszczy Białowieskiej - o ich utworzeniu zdecydowano 29 grudnia 1921 roku na konferencji w Departamencie Leśnictwa w Warszawie. Rozpatrywano na niej projekt botanika Władysława Szafera.
W 1932 roku chroniona część Puszczy stała się Parkiem Narodowym w Białowieży. Od 1928 roku działała już Liga Ochrony Przyrody, której utworzenie Władysław Szafer, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, zaplanował w 1923 roku. To najstarsza organizacja ekologiczna w Polsce, a jej koła działają dziś w przedszkolach i szkołach.
W październiku 1977 roku do Tbilisi przyjechali delegaci z ponad 60 państw na konferencję UNESCO o edukacji ekologicznej, zorganizowaną razem z Programem Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska (UNEP). Przyjęli deklarację, która wzywała, żeby tematy środowiska włączać do polityki i programów edukacji. Koło Ekologiczne robi to po swojemu: zamienia te tematy w zadania do wykonania tu i teraz.
W sektorze Eko-obroty dziecko przez 30 sekund udaje wirujący wiatrak napędzany słońcem. To nie pomyłka - wiatr powstaje, bo Słońce nierówno nagrzewa powierzchnię Ziemi. Przy równiku ląd i woda grzeją się mocniej niż gdzie indziej, ciepłe powietrze unosi się i płynie ku biegunom, a jego miejsce zajmuje chłodniejsze. Wiatrak czerpie więc energię pośrednio od Słońca.

Ernst Haeckel i słowo „ekologia”, 1866
W dziele „Generelle Morphologie der Organismen” Haeckel, profesor zoologii w Jenie, nazwał „Oecologie” całą naukę o związkach organizmu z otaczającym go światem zewnętrznym. Nazwę utworzył od greckiego oikos, czyli dom. Takich związków szuka dziecko w sektorze Zielony detektyw w terenie - tym z dłońmi trzymającymi Ziemię.
Dowiedz się więcej: co dalej z posegregowanymi odpadami
W sektorze Mistrz recyklingu trzeba wymienić trzy rodzaje odpadów, które można poddać recyklingowi. Dobre odpowiedzi to na przykład papier, szkło, metal i tworzywa sztuczne. Po segregacji każdy z nich trafia gdzie indziej: szkło przetapia się na nowe butelki i słoiki, a z aluminiowych puszek powstaje nowy metal.
Papier ma swoje granice. Przy każdym przetworzeniu jego włókna się skracają, dlatego makulatury nie da się przerabiać bez końca. Szkło można przetapiać wiele razy bez utraty jakości - szkoda więc każdego słoika, który trafi do odpadów zmieszanych.
Dowiedz się więcej: jedno koło, wiele tarcz
Tarcza jest magnetyczna, więc tę samą konstrukcję da się przemienić w zupełnie nową grę albo pomoc terapeutyczną, zmieniając tylko tarczę. Laminat odporny na promienie UV chroni nadruk, a ocynkowana stalowa konstrukcja pracuje przez cały rok, bez względu na pogodę.
W tej rodzinie są tarcze Fortuna zdrowia, Ruch i sport, Edukacja ekologiczna, Emocje, Kosmos, Zmysły, Oszczędzanie wody i Symbole wiary, a do tego iluzje optyczne w 16 wzorach. Jedna konstrukcja, wiele tematów zajęć - od ruchu po optykę.

Dorośli widzą taniec i jazdę na niby, a tu rośnie mały strażnik planety. 🌱
🧠 Dla dorosłych
Co Twoje dziecko tu rozwija
Przy jednym kole spotykają się cztery obszary: wiedza o odpadach, sprawność ciała, wyobraźnia i współpraca.
Segregacja w praktyce
Makulatura, szkło, odpady do recyklingu - przy kole te słowa nie zostają w teorii. Dziecko je rozróżnia, nazywa i pokazuje ruchem, a tę samą umiejętność może potem wykorzystać przy każdym koszu na odpady.
Ruch całego ciała
Pedałowanie na niby, taniec, kroki w terenie - ekologia wchodzi tu przez nogi i ręce. Dziecko ćwiczy równowagę i koordynację, a wiedza o planecie może łączyć mu się z konkretnym ruchem.
Twórcze myślenie
Zadania na wymyślanie nie mają jednej dobrej odpowiedzi. Dziecko szuka wielu rozwiązań naraz i odkrywa, że zwykła rzecz nie musi od razu trafiać do kosza.
Nauka w grupie
Przy kole zadanie jednej osoby może stać się sprawą całej grupy: ktoś podpowiada rodzaj odpadu, ktoś dołącza do tańca. Dzieci mogą uczyć się czekać na swoją kolej, słuchać i dokładać własny pomysł.

Znasz już wszystkie sektory tarczy? Mam dla Ciebie cztery eko-misje na dłużej niż jedno zakręcenie! ✨
✨ Idziemy dalej
Pomysły na więcej
Zadania z tarczy da się przenieść do sali i na teren wokół placu. Oto cztery propozycje dla przedszkola i klasy:
🗺️
Mapa eko-rozwiązań
Dzieci rysują plan placu albo podwórka i zaznaczają na nim wszystko, co pomaga przyrodzie: kosze do segregacji, drzewa, stojaki na rowery. Potem szukają miejsc, w których czegoś brakuje.
🌀
Papierowy wąż nad grzejnikiem
Sektor Eko-obroty w wersji do sali. Dzieci wycinają z kartki spiralnego węża, wieszają go na nitce nad ciepłym grzejnikiem i sprawdzają, co go obraca, skoro w sali nie ma wiatru.
🚲
Tydzień eko-transportu
Przez tydzień dzieci zaznaczają, jak docierają do przedszkola albo szkoły: pieszo, rowerem, hulajnogą, autobusem czy autem. W piątek grupa liczy wyniki i rozmawia, czym te sposoby się różnią.
🌍
Stacja na Dzień Ziemi
Na przedszkolnym albo szkolnym Dniu Ziemi koło staje się jedną ze stacji gry terenowej. Drużyny kręcą po kolei, a za każde wykonane zadanie dostają element układanki z obrazkiem planety.

Spakowałem Ci plecak - weź te materiały do domu albo do klasy.
🎒 Do zabrania
Plecak Eugeniusza
Kolorowanki gotowe do druku i pobrania.
🎨 Kolorowanki
🎨
🎨